Recht & Onrecht

Notarissen die katvangers negeren krijgen het moeilijk

Malafide bedrijvendokters en wegkijkende notarissen krijgen nog last van een recent vonnis van de rechtbank Gelderland. De Togacolumn, door Matthieu Verhoeven.

Hieronymus Bosch - de landloper

De afgelopen weken is er de nodige deining ontstaan over eventuele zelfverrijking door een mogelijk veel te goedkope overname van een onderneming door het betalen van een te lage prijs voor de aandelen. De toekomst zal leren of hier integer is gehandeld. Wat hier mogelijk is gebeurd, is dat iemand voor een veel te lage koopprijs de beschikking heeft gekregen over een fiks vermogen.

Het omgekeerde komt ook voor, als beproefde truc om faillissementsfraude te plegen. Dat gaat dan als volgt. Een vennootschap, al dan niet in zwaar weer, gaat op zoek naar een “overnemer”. Niet iemand om de onderneming over te nemen en voort te zetten, maar om de aandelen van de vennootschap over te nemen en bestuurder te worden. Men zoekt een stroman, een katvanger, doorgaans iemand die aan drank of drugs is verslaafd en geen enkel financieel verhaal biedt. De katvanger wordt, soms in een net pak gehesen, meegetroond naar de notaris en daar vindt de verkoop van de vennootschap die de onderneming drijft plaats. De koper verklaart dat hij weet wat hij koopt, hoeft daar geen nadere omschrijving van en de aandelen wisselen voor 1 euro van eigenaar.

Louter lasten

Meestal volgt al binnen enkele weken het faillissement van de vennootschap. De curator treft louter lasten en geen baten aan. Als hij de katvanger al te spreken krijgt, weet deze van niks. Soms weet hij nog net dat hij een lege bv “op naam heeft gekregen”. Als de curator dan bij de vorige bestuurder/aandeelhouder te rade gaat, krijgt hij te horen dat deze een normale vennootschap, weliswaar met schulden maar verder met alles erop en eraan heeft verkocht en dat hij ook niet weet waar alle bedrijfsmiddelen zijn gebleven. De curator zit met een lege boedel en met enorme bewijsproblemen. De schuldeisers van de vennootschap hebben het nakijken.

Benarde positie

Weliswaar is in maart 2017 de Wet versterking positie curator als hamerstuk door de Eerste Kamer aangenomen, maar de curator – en dus de schuldeisers – blijven in zo’n geval in een benarde positie verkeren.

De curator heeft er echter een machtig wapen bijgekregen: in een prachtig en zeer leesbaar vonnis heeft de rechtbank Gelderland geoordeeld dat een notaris die aan de overdracht van een vennootschap aan een katvanger meewerkt, volledig aansprakelijk kan zijn voor de schade van de crediteuren omdat hij onrechtmatig heeft gehandeld. De notaris heeft natuurlijk niet zelf de boel ingepikt. Door mee te werken aan de overdracht van de aandelen en de wisseling van bestuurder (de stromanconstructie) heeft de notaris wel zijn algemene maatschappelijke zorgplicht geschonden en zo gefaciliteerd dat de vennootschap binnen de kortste keren werd leeggehaald zonder dat daar enig verhaal tegenover stond.

Doorvragen moet

In dit geval had de notaris door moeten vragen. Dan was hem duidelijk geworden dat hier geen sprake was van een serieuze bedrijfsovername maar van een stromanconstructie. In zo’n geval behoort de notaris zijn medewerking te onthouden.

Het gevolg van deze uitspraak is dat de curator de schade kan verhalen op de (verplicht) goed verzekerde notaris in plaats van dat de crediteuren blijven zitten met hun vorderingen op een leeggehaalde vennootschap of een geen verhaal biedende katvanger.

Moraal van dit verhaal: als je een verantwoordelijke functie hebt, behoor je door te vragen voordat je je medewerking verleent. Deze doorleiding van aansprakelijkheid kon wel eens een heel machtig wapen zijn tegen malafide bedrijvendokters en daaraan meewerkende notarissen.

 

De Togacolumn verschijnt wekelijks en wordt geschreven door een rechter, officier of advocaat.

Blogger

Matthieu Verhoeven

Matthieu Verhoeven studeerde rechten aan de Rijksuniversiteit Groningen. Daarna werkte hij ruim tien jaar als advocaat. Hij is sinds 1994 rechter, in diverse functies, van kantonrechter tot sectorvoorzitter, vooral werkzaam in de civiele sector van de rechtbank in Almelo. Op dit moment doet hij vooral insolventies (faillissementen en schuldsaneringen) en kort gedingen.