Opinie

Israël weigert correspondent NRC verlenging van visum

Derk Walters, die sedert september 2014 onze vaste correspondent is in Israël, moet begin juli het land verlaten. Dat gebeurt op bevel van het Government Press Office (GPO), dat onder de bevoegdheden valt van de premier. Eind maart besloten de Israëlische autoriteiten Walters nog maar een visum van drie maanden te geven. Formeel protest van de hoofdredactie tegen deze uitwijzing van onze correspondent heeft niet geholpen. Op 4 april bevestigde Israël het besluit. Wij kunnen niet anders dan dit zien als een poging van Israël om vrije en kritische nieuwsgaring over dat land te belemmeren.

Dit trieste dieptepunt in de relaties tussen NRC en de Israëlische autoriteiten komt na een periode waarin onze nieuwsorganisatie en correspondent onder verscherpt toezicht stonden van functionarissen. Begin 2016 begon de druk van Israël op onze correspondent toe te nemen. Toen riep Ron Paz, directeur van het Foreign Press Department van het GPO, Derk Walters op het matje. In dat gesprek stelde hij dat de „Israëlische ambassade al jaren bezorgd is over de manier waarop NRC schrijft over Israël”. Hij stelde dat een reportage van Walters „het neersteken van onschuldige joden door Palestijnen legitimeert” en verweet de NRC-correspondent „activisme”. Er volgde protest van de hoofdredactie tegen deze ongewone bejegening, wat niet verhinderde dat dezelfde regeringswoordvoerder Walters in maart op de vingers tikte wegens een hem onwelgevallige tweet.

Het volgende incident was nog opmerkelijker. Op 15 december 2016 schreef Nitzan Chen, het hoofd van het GPO, ons dat Israël „NRC Handlesblad [sic] niet langer kan erkennen als een mediaorganisatie” en dat „bijgevolg geen enkele journalist onder de paraplu van NRC Handlesblad [sic] kan worden geaccrediteerd”. De huidige correspondent kon nog een verlenging krijgen voor drie maanden, werd ons gemeld. Daarna zouden we het recht niet meer hebben om een correspondent in Israël te vestigen omdat we geen erkende mediaorganisatie zijn.

Merkwaardig was de reden die het GPO aanvoerde: de Israëlische ‘rules for accreditation’ bepalen dat er „een onderscheid moet zijn tussen de hoofdredacteur en de business manager/managing director”. Het GPO meende te weten dat de hoofdredacteur van NRC ook directeur-generaal van het bedrijf is. Dat laatste is uit de lucht gegrepen. Bij NRC maakt, op voorstel van de redactie zelf, de hoofdredacteur wél deel uit van de directie, maar het bedrijf wordt geleid door een algemeen directeur. Dat staat zo dagelijks in het colofon van de krant.

Het ging, zo bleek gauw, om meer dan een misverstand. Het was een bewuste poging om NRC te beschadigen. Want uit een brief in het bezit van NRC blijkt dat de Amsterdamse advocaat H. Loonstein, ook bekend van de eenmanslobbyclub Federatief Joods Nederland en criticus van NRC, op 3 november 2016 een brief had geschreven naar het GPO: „I can hereby certify and confirm by my signature below that Mr. Peter Vandermeersch…. is acting as both Editor in Chief and Director General… of NRC Handelsblad”.

Uitgebreid protest, onder meer via de Nederlandse ambassade, tegen deze foutieve voorstelling van het bestuur van NRC, leidde pas na drie maanden tot een bericht van de Israëlische autoriteiten dat ze NRC „opnieuw erkennen als een mediaorganisatie”.

Ons vermoeden dat het om pesterijen ging werd bevestigd uit een interne nota die per vergissing werd meegestuurd bij een van de mails van het GPO. „Hierbij is mijn suggestie voor een antwoord aan verslaggever Derk Walters”, schreef directeur Ron Paz aan zijn baas Nitzan Chen. „We gaan ze flink laten zweten, we laten alle opties op tafel liggen, inclusief een complete verandering van onze beslissing [...] Ik maak het hem moeilijk over zijn adres in Tel Aviv, omdat ik weet dat hij naar Oost-Jeruzalem is verhuisd”.

Besluit: Derk Walters moet tegen 1 juli het land verlaten. Hernieuwd protest kon niet baten. Opmerkelijk is wel dat het GPO het in zijn laatste brief van 4 april niet meer heeft over de aard van de berichtgeving van Walters. „The nature of Mr Walters’ publications from Israel was never a factor in our decision”, luidt het. Dat is in tegenspraak met eerdere verwijten over activisme. „The GPO believes that Mr. Walters reports from Israel have been professional and in keeping with ethical journalist practices”, schrijft het GPO.

Met dat laatste kunnen we het alleen maar eens zijn. En juist daarom is de manier waarop Israël onze correspondent het land uit zet een vlek op het blazoen van een land dat zich zo graag presenteert als een rechtsstaat.

Peter Vandermeersch is hoofdredacteur van NRC. Een uitgebreidere versie van dit blog staat op nrc.nl/blog/hoofdredacteur