Aanwijzingen voor terreurnetwerk in Duits leger

Extreem-rechts

Een militair die zich voordeed als vluchteling zou aanslagen hebben beraamd op een minister en op oud-president Gauck.

minister Ursula von der Leyen Foto AFP

Aanwijzingen dat een extreemrechts terreurnetwerk actief is binnen het Duitse leger, hebben minister van Defensie Ursula von der Leyen in grote politieke problemen gebracht. De zaak is aan het rollen gebracht door de arrestatie van een Duitse militair, die zich onder een andere naam als Syrische asielzoeker had aangemeld en een aanslag zou hebben beraamd.

Op een lijst van potentiële doelwitten die de officier had opgesteld, stonden volgens Duitse media onder meer voormalig president Joachim Gauck en minister van Justitie Heiko Maas. Bij het leger waren er al jaren aanwijzingen dat eerste luitenant Franco A. (28) extreemrechtse sympathieën had. In 2014 werd aan de befaamde Franse militaire academie Saint-Cyr, waar hij studeerde, zijn masterscriptie afgekeurd vanwege extremistische ideeën. Het Duitse leger was daarover ingelicht.

Von der Leyen (CDU) heeft in verband met de kwestie een reis naar de Verenigde Staten afgezegd. Deze woensdag reist ze met de commandant van de strijdkrachten naar het Franse Illkirch, waar de vorige week gearresteerde militair gelegerd was.

Op die legerplaats zou mogelijk een netwerk van vijf extreem-rechtse militairen bestaan. Een machinegeweer met een hakenkruis erin gekrast is daar aangetroffen. De letters H.H., voor Heil Hitler, zouden er op een zichtbare plaats zijn aangebracht. De verdenking bestaat dat er munitie is gestolen. In Duitsland is vorige week een 24-jarige student gearresteerd, die geestverwant van A. was en mogelijk samenzweerder bij gewelddadige plannen.

Von der Leyen riep zelf riep een storm van verontwaardiging over zich af, toen ze maandag in een open brief aan de strijdkrachten reageerde op de affaire. Ze verklaarde de kwestie niet als een enkel ongelukkig geval, zoals meestal gebeurt met schandalen, maar erkende dat het deel van een breder probleem was. In het Duitse leger heerst een verkeerde instelling (‘Haltungsproblem’), aldus de verantwoordelijke minister, en op verschillende niveaus kampt men met zwakke leiding en „een verkeerd begrepen saamhorigheidsgevoel”.

In de steek laten

Dat viel slecht bij de militairen. En politieke tegenstanders van de minister pakten het thema gretig op, zoals te verwachten was in dit verkiezingsjaar. SPD-leider Martin Schulz verweet Von der Leyen dinsdag dat ze „de soldaten die haar zijn toevertrouwd in de steek laat”.

Dat het leger een breder probleem heeft is al jaren duidelijk. Verschillende kazernes zijn in opspraak gekomen door vernederende ontgroeningsrituelen en systematische seksuele intimidatie, waartegen door de leidinggevenden niet daadkrachtig werd opgetreden. Begin vorige maand werd bekend dat de contraspionagedienst van het leger 275 gevallen onderzoekt van extreem-rechtse uitingen van militairen die zich hebben voorgedaan tussen 2011 en 2017.

De parlementariër die namens de Bondsdag toeziet op het leger (‘Wehrbeauftragte’) meldde over 2016 63 gevallen van extremisme, antisemitisme en vijandigheid tegenover buitenlanders in het leger. In vrijwel alle gevallen ging het om zogeheten ‘propagandadelicten’: soldaten die ‘Sieg Heil’ riepen, de Hitler-groet brachten, of een militair die in een WhatsApp-chat met 29 deelnemers bij een foto van Hitler schreef: ‘Vermist sinds 1945. Adolf, meld je alsjeblieft. Duitsland heeft je nodig! Het Duitse volk!’