Recensie

Zo’n Nobelprijswinnaar moet niet denken dat hij heel wat is

El ciudadano ilustre

Een wereldberoemd schrijver keert in El ciudadano ilustre na veertig jaar terug naar zijn Argentijnse geboortegrond. Dat weerzien ontspoort volledig.

In El ciudadano ilustre laten regisseurs Gastón Duprat en Mariano Cohn een Argentijnse wensdroom in vervulling gaan: de Nobelprijs voor Literatuur gaat eindelijk, voor de eerste keer naar een auteur uit hun land. Schrijver Daniel Mantovani (Oscar Martínez) valt de eer te beurt, maar echt blij wordt de auteur er niet van: de erkenning betekent volgens hem dat niemand zich echt nog opwindt over zijn literatuur. Vijf jaar later heeft hij dan ook niets meer geschreven. Om zijn lethargie te breken aanvaardt de gevierde schrijver, die in Barcelona woont, een uitnodiging om een onderscheiding in ontvangst te nemen als ereburger van zijn geboorteplaats. Hij is veertig jaar niet meer in het gehucht geweest dat 700 kilometer buiten Buenos Aires ligt.

Zijn terugkeer levert een sterke, droge komedie op vol gênante taferelen – in ieder geval tot de laatste twintig minuten, als de film ontaardt in een regelrechte farce. De kosmopolitische auteur stuit op het onbenullige provinciale leven: hij wordt door het dorp gereden in een brandweerauto, vergezeld van de plaatselijke schoonheidskoningin; hij moet de lokale schilderijenwedstrijd jureren en stoot daarbij zo’n beetje alle dorpsbewoners voor het hoofd. Het weerzien met zijn jeugdliefde leidt tot allerhande ongemak met de vrouw, haar echtgenoot en haar jonge dochter, die in de beroemdheid een mogelijkheid ziet om te ontsnappen aan haar middelmatige omgeving.

De achterlijkheid van het dorpsleven is misschien een al te gemakkelijk doelwit voor spot. Maar het werkt omdat hoofdrolspeler Oscar Martínez – onderscheiden als beste acteur op het filmfestival van Venetië voor de rol – de schrijver zo ingehouden en subtiel gestalte geeft: zijn arrogantie is mooi in balans met zijn vermoeidheid en gebrek aan levenslust. Geen enkele grap wordt onderstreept of uitgemolken. Toch is El ciudadano ilustre niet helemaal bevredigend, daarvoor blijft de film te veel steken in een vrijblijvende, knappe stijlexercitie. Waarom El ciudadano ilustre gemaakt moest worden, en juist dit verhaal moest worden verteld, maakt de film niet helemaal duidelijk.