Ze is Macrons geheime wapen én risico

Brigitte Macron-Trogneux

Ze is er altijd bij, de 24 jaar oudere echtgenote, adviseur en ex-toneeljuf van presidentskandidaat Emmanuel Macron.

Foto Pascal Lachenaud/AFP

De kritiek was niet van de lucht toen Emmanuel Macron al na zijn winst in de eerste ronde zijn vrouw het podium optrok. Partners van presidentskandidaten spelen doorgaans geen grote rol in Franse campagnes en was dit triomfalisme niet wat al te voorbarig? Maar de aanhang van En Marche! beantwoordde de zoveelste liefdesverklaring van hun voorman aan zijn 24 jaar oudere vrouw met een ovationeel „Brigitte, Brigitte!” Zonder haar, zei Macron, „zou ik niet zijn wie ik ben”.

De omnipresente Brigitte Macron-Trogneux is voor velen het geheime wapen van de sociaal-liberaal die favoriet is zondag president te worden. Ze wijkt geen moment van zijn zijde en is volgens zijn entourage de enige adviseur naar wie hij bij de voorbereiding van toespraken en debatten echt luistert. De opmerkelijke liefdesgeschiedenis tussen de 39-jarige Macron en zijn nu 64-jarige voormalige toneeljuf op de middelbare school is voor sommige kiezers bovendien het bewijs dat Macron een „onafhankelijke geest” is.

„Als je een zoveel oudere vrouw trouwt, laat je zien dat je je niets aantrekt van wat anderen van je vinden”, zei een vrouwelijke Macron-fan („van Brigittes leeftijd”) in de rij voor een campagne-evenement in Lyon. „We hebben een president nodig die zich niets van conventies aantrekt, die vrij in zijn hoofd is”, vond een jongere aanhanger in Parijs.

Maar ze is ook een risico. Terwijl ze aan het begin van de campagne regelmatig met de pers sprak, probeert Macrons campagneteam haar nu bij journalisten uit de buurt te houden. Ze heeft de reputatie nogal een flapuit te zijn en is, naar eigen zeggen, minder consensusgericht dan haar man. Zo is ze bijvoorbeeld minder tolerant voor islamitische hoofddoeken, terwijl Macron van godsdienstvrijheid een centraal thema heeft gemaakt.

Voorliefde voor glamour

Ze heeft bovendien een niet bij alle Fransen even goed liggende voorliefde voor glitter and glamour. Ze is bevriend met tv-sterren en volgens het economische blad Challenges krijgt ze net als die sterren voor publieke optredens kleren in bruikleen van luxemerk Louis Vuitton. De serieuze Duitse FAZ noemde haar tot vermaak van de terughoudender Franse pers eens „een sympathieke vriendin van Jane Fonda [die] levensvreugde uitstraalt, alsof ze de laatste vier decennia in Saint-Tropez feestgevierd heeft”.

Alle Fransen weten inmiddels hoe de twee elkaar hebben leren kennen. Macron was vijftien toen hij zich op het jezuïtische Lycée La Providence in Amiens aansloot bij het toneelclubje van lerares Frans en Latijn Brigitte Auzière. Zij was afkomstig uit een traditionele bourgeoisfamilie (met macaron-imperium), was getrouwd (met een bankier) en had drie kinderen, van wie er één bij Macron in de klas zat.

Alle leraren spraken toen al over het intellect van de boekenwurm Macron, herinnert Brigitte zich in het pas verschenen Emmanuel Macron: Un jeune homme si parfait van Figaro-journalist Anne Fulda. Haar eigen dochter sprak haar aan over „een gek” in de klas „die alles weet over alles”. Toen Brigitte en de vroegoude Macron op vrijdagmiddagen samen een toneelstuk gingen schrijven, had zij „het gevoel dat ze met Mozart samenwerkte”.

Dat „duurde maanden”, noteert Macron in zijn eigen campagneboek Révolution. „We spraken over alles. Het schrijven werd een voorwendsel.” Deels op haar aandringen volgde hij zijn laatste jaar op de eliteschool Henri IV in Parijs, een ideale voorbereiding voor een van de prestigieuze Grandes Écoles. Maar „u zet me niet aan de kant”, zou de 16-jarige Macron hebben gezegd. „Ik kom terug en ik trouw met u.” Dat gebeurde in 2007.

Roddelpers zorgvuldig gevoed

Zorgvuldig heeft het echtpaar de roddelpers gevoed. Voor de eerste grote reportage met privéfoto’s in Paris Match verontschuldigde Macron zich nog. Het was een „dommigheidje” van zijn vrouw, zei hij toen andere ministers kritiek hadden. Maar de Fransen hadden zo wel op ontspannen wijze kennisgemaakt met de atypische familieconstructie van de jonge minister, zijn vrouw, haar kinderen en kleinkinderen die hem met daddy aanspreken. Op latere covers (in zwembroek, in avondkleding) kwam nauwelijks meer kritiek.

In presidentscampagnes draait alles om „le storytelling”, dus hun ingewikkelde verhaal moest snel naar buiten was de gedachte – ook, trouwens, om door politieke tegenstanders verspreide geruchten over een homoseksueel dubbelleven of jongere vrouwen te stoppen. De Franse publieke omroep kreeg voor een documentaire eind 2016 filmpjes toegespeeld van de 15-jarige Macron (als vogelverschrikker) in het toneelstuk van Brigitte en van de huwelijksvoltrekking waarbij Macron Brigittes kinderen bedankt dat ze hem geaccepteerd hebben.

Een van hen, de 32-jarige advocate Tiphaine, is nu zeer actief in de campagne van haar stiefvader.

„De Fransen kiezen een koppel”, verklaart Brigitte Macron haar zichtbaarheid in het boek van Fulda. Maar dat was in het verleden bepaald niet altijd het geval. Als president schoof Valéry Giscard d’Estaing in 1974 zijn vrouw Anne-Aymone naar voren en Nicolas Sarkozy voerde in 2007 campagne aan de zijde van zijn toenmalige vrouw Cécilia. Maar een officiële rol, zoals in de Verenigde Staten, heeft de première dame nooit gehad. De partner van Marine Le Pen, Europarlementariër Louis Aliot, verschijnt haast nooit als zodanig aan haar zijde en heeft al gezegd dat hij niet van plan is naar het Élysée te verhuizen mocht zij verkozen worden.

Macron wil de rol van de eerste dame formaliseren om een eind te maken aan de „hypocrisie”, zei hij vorige week tegen TF1. Wie president wordt „geeft zijn dagen en nachten” aan het land, aan de burgers van Frankrijk. „Dat is een realiteit die we de laatste jaren soms op toevallige wijze beleefd hebben”, zei hij verwijzend naar de privébesognes van president François Hollande. Het mag de staat geen geld kosten, waarschuwde hij, maar het is nodig dat „de persoon met wie je leeft een rol heeft, dat ze erkend wordt in die rol”.

Wat Brigitte Macron precies zou gaan doen, is nu nog onduidelijk. Ze heeft haar werk opgezegd toen haar man in 2014 minister werd en schoof geregeld aan bij vergaderingen over zijn publieke optredens. Ze zou sinds vorig jaar een van de drijvende krachten achter zijn kandidatuur zijn. Ze heeft haast, grapte ze onlangs in een uitzonderlijke verwijzing naar hun leeftijdsverschil. „Emmanuel moet nu slagen, want stel je voor hoe ik eruitzie in 2022.”