NRC-correspondent moet Israël uit, Koenders ‘betreurt’ besluit

Persvrijheid

Foto EPA

NRC-correspondent Derk Walters moet begin juli Israël verlaten. Walters’ visum wordt op bevel van het Israëlische Government Press Office (GPO) niet verlengd. Dat heeft de overheidsdienst, die onder verantwoordelijkheid van premier Netanyahu is belast met de coördinatie tussen overheid en journalisten, bevestigd aan NRC.

NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch maakte dinsdagmiddag het besluit van Israël bekend. „Wij kunnen niet anders dan het besluit zien als een poging van Israël om vrije en kritische nieuwsgaring over dat land te belemmeren”, schrijft hij in NRC. Israël lijkt de druk op kritische buitenlandse stemmen te verhogen. Enkele maanden geleden kregen vertegenwoordigers van Human Rights Watch geen werkvergunning.

Lees hier het hele commentaar van Peter Vandermeersch: Israël weigert correspondent NRC verlenging visum

NRC en Walters stonden al langer onder verscherpt toezicht van Israëlische functionarissen. Begin 2016 gaf de directeur van het Foreign Press Department aan Walters te kennen dat de „Israëlische ambassade al jaren bezorgd is over de manier waarop NRC schrijft over Israël”. Hij stelde dat een reportage van Walters „het neersteken van onschuldige joden door Palestijnen legitimeert” en verweet de correspondent „activisme”.

Daarna volgden andere „pesterijen”, aldus de NRC-hoofdredactie. Het GPO stelde in december dat NRC niet aan de eisen van een media-organisatie voldeed, omdat de overheidsdienst meende te weten dat de hoofdredacteur ook algemeen directeur van het krantenbedrijf is. Daarom wilde de instantie Walters’ visum niet verlengen.

De Amsterdamse advocaat Herman Loonstein had het GPO een maand daarvoor geschreven over de vermeende dubbelfunctie van Vandermeersch. Het verwijt is onjuist: Vandermeersch is directielid, maar geen algemeen directeur van deze krant. Dat is geen ongebruikelijke constructie bij nieuwsorganisaties.

‘Hoe de vork in de steel zit’

„Ik vond het gelet op datgene wat Derk Walters schrijft en hoe hij zich gedraagt, belangrijk dat bij de instanties in Israël bekend is hoe de vork in de steel zit”, zegt Loonstein nu over zijn brief. „Vandermeersch komt er nog goed vanaf”, aldus de advocaat over zijn onjuiste beschuldiging. „Als directielid heeft Vandermeersch een vrijere rol dan hij als algemeen directeur zou hebben.”

In februari werd het vermoeden van de hoofdredactie dat het eigenlijk om pesterijen ging bevestigd. In een interne nota die per vergissing werd meegestuurd bij een van de mails van het GPO, schreef GPO-directeur Ron Paz aan zijn baas Nitzan Chen: „We gaan ze flink laten zweten, we laten alle opties op tafel liggen, inclusief een complete verandering van onze beslissing, en we geven het Ministerie van Buitenlandse Zaken ook een beetje inspraak. Wat denk jij? Opmerking: ik maak het hem moeilijk over zijn adres in Tel Aviv, omdat ik weet dat hij naar Oost-Jeruzalem is verhuisd – dat heeft hij op zijn Facebook gepost.”

Eind maart bleken de autoriteiten NRC toch te erkennen als media-organisatie. Dat betekende echter niet dat het visum werd verlengd. Ditmaal werd als reden aangevoerd dat de correspondent niet was ingegaan op het voorstel om zijn visum maar met drie maanden te verlengen. Dat deed hij niet omdat toentertijd de Israëlische overheid NRC niet als media-organisatie wilde erkennen.

Ondanks hernieuwd protest van de hoofdredactie blijft het GPO bij haar besluit het visum niet te verlengen. Walters heeft „de Israëlische wet overtreden door maandenlang zonder visum te werken”, meldt het GPO dinsdag aan NRC. Zijn eventuele opvolger kan wel een visum krijgen.

Minister Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) stelt in een reactie: „Ik betreur dat het visum van correspondent Derk Walters in Israël niet wordt verlengd. Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de Israëlische autoriteiten meerdere keren aangesproken op deze kwestie, in goed overleg met NRC. Journalisten moeten kunnen schrijven wat ze willen. Persvrijheid is een groot goed. Die boodschap dragen we wereldwijd uit, ook richting Israël.”

D66 roept Koenders op politieke druk uit te oefenen

D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma vindt de reactie van Koenders niet ver genoeg gaan en roept hem op de kwestie rond Walters direct op te nemen met zijn Israëlische ambtgenoot. Dat is in dit geval Benjamin Netanyahu, die naast premier ook de minister van Buitenlandse Zaken is.

Het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) “betreurt” het besluit van Israël om het visum van Walters niet te verlengen en roept Israël op dit besluit te “heroverwegen”. CIDI-directeur Hanna Luden zegt dat “het nooit goed is als journalisten hun werk niet vrij kunnen doen”. Het CIDI is het niet altijd eens met wat NRC over Israël schrijft, maar dat maakt volgens Luden niets uit. Het CIDI heeft de kwestie onder de aandacht gebracht bij de Israëlische ambassade in Den Haag.

Kamerlid Sjoerdsma herhaalt verder zijn pleidooi aan Buitenlandse Zaken om een fonds van 1 à 2 miljoen euro op te richten voor Nederlandse journalisten in het buitenland die door de uitoefening van hun beroep in de problemen komen. Journalisten krijgen nu standaard consulaire bijstand, maar hun juridische kosten worden niet automatisch vergoed. Sjoerdsma wil dat dit wel gebeurt, omdat hij nog altijd van Nederlandse journalisten in het buitenland te horen krijgt dat de huidige bijstand niet altijd afdoende is.