Ik ben niemand

Vanuit Princeton, New Jersey, schrijft over wat haar opvalt. Vandaag: een expositie over dichter Emily Dickinson.

illustratie Eliane Gerrits

De tentoonstelling I am Nobody! Who are you? over dichter Emily Dickinson in de New Yorkse Morgan Library is bedrieglijk eenvoudig. Met een paar flinke stappen ben je erdoorheen. Maar dit is een tentoonstelling om rustig de tijd voor te nemen. Net als voor haar gedichten.

In een vitrine liggen enkele met de hand genaaide boekjes, waarin Dickinson haar gedichten bewaarde. De muren staan vol met haar woorden, in een telkens ander handschrift. Nu eens spits, dan rond, dan weer symmetrisch. Als ze oud is, lijken de letters gemaakt van elastiek waar de rek uit is. Dickinson schreef op enveloppen, op een theaterticket, in haar herbarium onder de zorgvuldig gedroogde bloemen. Vaak kraste ze woorden uit, tot ze er een vond die haar beviel. Wanneer ik tussen de poëzie een pluk van haar rode haar zie, is ze bijna tastbaar dichtbij.

Ooit, toen ik ergens werkte waar ik ongelukkig was, fietste ik elke dag over de Marnixstraat langs het zwart-witte hoekhuis waar dit gedicht op gekalkt staat: To make a prairie it takes a clover and one bee,/One clover, and a bee./And revery./The revery alone will do,/ If bees are few.

Ik vind het een van de troostrijkste dichtregels ooit geschreven. Je hebt niets nodig om een fijne plek te maken, behalve je mijmeringen. Haar woorden zijn, om Shakespeare te citeren, „a simple truth miscalled simplicity”.

Ik ben niet de enige die deze dichteres bewondert. De expositie lijkt wel een bedevaartsoord. Mensen zijn stil, er wordt hooguit gefluisterd. Twee meisjes kijken samen naar een recent gevond en daguerreotype van twee zittende vrouwen. De linker, waarschijnlijk Dickinson, legt haar hand voorzichtig op de rug van de andere vrouw, terwijl die met haar indringende blik de camera inkijkt.

Op een van de muren hangt een replica van het rozenbehang dat in haar kamer hing. Daar bracht ze veel tijd door, alleen.

Het gedicht Ik ben niemand! Wie ben jij?, waarnaar de tentoonstelling is genoemd, verwijst naar haar zelfgekozen isolement. Ze zei nee tegen alles wat er van een vrouw in haar tijd en uit haar milieu verwacht werd: huwelijk, moederschap, de sociale rollen die ze moest vervullen. Zij koos ervoor onzichtbaar, onafhankelijk haar eigen pad te gaan. Dickinson schreef 1.789 gedichten. Slechts tien verschenen in druk tijdens haar leven. En toch, haar woorden vonden een weg tot het grote publiek. Ze is een van de grootste dichteressen.

Buiten tref ik de twee meisjes op een bankje aan. Een van hen legt haar hand voorzichtig op de rug van de ander. Een eindje verderop loop ik over een plakkaat op de stoep, met een gedicht van Dickinson. A word is dead/When it is said,/Some say./I say it just/Begins to live/That day.

Bedrieglijk eenvoudig, zoals Emily Dickinsons complexe leven.

Reacties naar pdejong@ias.edu