Bedreigingen Nederlandse journalisten steeds ernstiger

Meer dan de helft van de Nederlandse journalisten is weleens bedreigd.

Journalist en columnist Ebru Umar. Foto ANP

Bedreigingen aan het adres van Nederlandse journalisten worden steeds ernstiger. Dat blijkt uit een onderzoek van voormalig ombudsman Alex Brenninkmeijer en criminoloog Marjolein Odekerken. Zij ondervroegen 638 journalisten. 61 procent van de ondervraagde journalisten zegt weleens geïntimideerd te zijn tijdens de uitvoering van journalistieke werkzaamheden. Van hen heeft 22 procent (141 journalisten) maandelijks te maken met bedreigingen, 7 procent wekelijks en 1 procent zelfs dagelijks.

Het vaakst krijgen journalisten berichten met een fysieke bedreiging binnen (81 procent). Journalisten noemen in het onderzoek teksten als ‘je moet klappen krijgen’. Daarop volgen juridische bedreigingen (43 procent). Een journalist vertelt dat er vaak wordt gedreigd met langslepende en dure rechtszaken en het proberen te voorkomen van een publicatie. Volgens het onderzoek hebben die bedreigingen gevolgen: sommige journalisten doen na bedreigingen aan zelfcensuur, of vermijden bepaalde onderwerpen en plaatsen.

De laatste keer dat er onderzoek werd gedaan naar bedreiging onder journalisten was in 2009. Toen werden 690 journalisten via een enquête en verdiepende interviews bevraagd. Ten opzichte van 2009 zijn de bedreigingen ‘in ernst toegenomen’, aldus de onderzoekers.

Ten opzichte van toen is er nog iets veranderd: bedreigingen worden veel vaker via sociale media geuit. In het onderzoek van 2009 wordt nog nauwelijks gerefereerd aan online bedreigingen, terwijl in dit onderzoek in 23 procent van de gevallen de bedreigingen via kanalen als Facebook en Twitter binnenkomen.

Wereldranglijst

Reporters Without Borders, een NGO die zich wereldwijd inzet voor persvrijheid, stelt ieder jaar voor de Internationale Dag van de Persvrijheid (op 3 mei) een ranglijst met de mate van persvrijheid in landen op. Nederland staat in 2017 op plaats 5. In 2016 was dat nog plaats 2. Brenninkmeijer en Odekerken schrijven dat “ook in Nederland”, een westerse democratie, “de persvrijheid niet onaantastbaar is”.

Recente voorbeelden waarin de persvrijheid onder druk kwam was de bedreiging van journalist en columnist Ebru Umar. Umar schreef kritische stukken over de zogenoemde ‘Nederturken’, Turkse Nederlanders die president Erdogan steunen. Nog een voorbeeld waarbij de persvrijheid in het geding was, was de persconferentie van VVD-voorzitter Henry Keizer. Onderzoeksjournalist Eric Smit van Follow The Money, die een onthulling over Keizer had gedaan, werd de toegang ontzegd.