Column

‘Awkwardness’ als nieuwe aandoening

Afgelopen week verscheen er een boek waarvan ik sterk vermoed dat het een succes gaat worden. Het heet Awkward en gaat over ongemakkelijke mensen. Nu zijn we allemaal weleens ongemakkelijk, maar volgens de auteur, psycholoog Ty Tashiro, lijdt 20 procent van de bevolking aan chronische awkwardness. Zij weten zich geen houding te geven in sociale situaties, vertonen daardoor afwijkend gedrag en worden door anderen raar of onbeleefd gevonden. Bijvoorbeeld wanneer ze iemands naam vergeten, of een boks geven waar een high five werd gevraagd. Awkward!

Duizenden hyperzelfbewuste millennials zullen denken dat het boek speciaal over hen gaat en zij zijn dan ook de uitgelezen doelgroep. Maar het kan ook uitkomst bieden voor anderen. Even een omweg via een ander boek, dat vrijdag aan Harvard werd gepresenteerd: The Age of Responsibility. Volgens de auteur, politicoloog Yascha Mounk, is ‘persoonlijke verantwoordelijkheid’ de afgelopen decennia centraal komen te staan in het politieke denken. En van links tot rechts wordt verantwoordelijkheid opgevat als aansprakelijkheid: mensen die hulp zoeken moeten kunnen aantonen dat hun situatie niet is ontstaan door hun eigen domme keuzes.

Voor wie niet volledig aansprakelijk wil zijn, is het dus zaak te bewijzen dat hij zich buiten zijn eigen schuld in een suboptimale positie bevindt. Nu hebben niet-witte mensen, vrouwen, homo’s, transgenders en gehandicapten de afgelopen jaren al vrij succesvol betoogd dat zij geen eerlijke startpositie hebben. Ik kan me voorstellen dat heteroseksuele witte mannen hier zenuwachtig van worden. Waaraan kunnen zij hun eventuele falen wijten?

Maar ook voor deze groep zijn er opties. Ik hoorde laatst iemand tegen een paar opgewekte mensen zeggen dat zij geprivilegieerd waren omdat ze een gelukkige jeugd hadden gehad. De persoon in kwestie had dit voorrecht niet gehad en vroeg erkenning voor de achterstand die dit haar had opgeleverd. Als we privilege net zoals deze vrouw breder gaan opvatten, kunnen ook een gelukkige jeugd en een makkelijk karakter eronder vallen. Dan hebben mensen met milde psychische afwijkingen óók een verminderde verantwoordelijkheid voor hun falen – ook al zijn ze op alle andere vlakken bevoorrecht.

Nu betwijfel ik of de gemiddelde heteroseksuele witte man graag te koop loopt met zijn ongemakkelijkheid, maar nu awkwardness een officiële categorie is biedt dit wel mogelijkheden. Van andere laagdrempelige afwijkingen als introvertie en hoogsensitiviteit wordt de laatste tijd weinig vernomen, dus de timing van Awkward is uitstekend. Iedereen blij: Ty Tashiro gaat een hoop boeken verkopen en de lezers hebben een nieuwe aansprakelijkheidsverzekering.