Schippers: DNA verdachten moet opvraagbaar zijn

De minister heeft een conceptvoorstel om mensen meer zeggenschap te geven over hun lichamelijk materiaal, maar ze wil een uitzondering voor strafrechtelijke onderzoeken.

Foto Bart Maat / ANP

Demissionair minister Schippers wil politie en justitie bij ernstige zaken toestaan het DNA-archief van ziekenhuizen te gebruiken voor opsporing. Het plan hoort bij een conceptwetsvoorstel om mensen meer zeggenschap te geven over hun lichamelijk materiaal. Daarbij geldt dus een uitzondering voor strafrechtelijke onderzoeken.

Opsporingsdiensten zouden alleen in het geval van ernstige misdrijven - bijvoorbeeld verkrachtingen of moord - uit DNA-materiaal van ziekenhuizen mogen putten. Bovendien moet er volgens het wetsvoorstel sprake zijn van een concrete verdenking: justitie mag ‘biobanken’ niet doorzoeken op een match met het DNA in sporen. De rechter moet daarnaast steeds toestemming geven voor het gebruik van lichamelijk materiaal in een onderzoek.

In ziekenhuizen ligt veel DNA-materiaal van patiënten opgeslagen, bijvoorbeeld van bloedonderzoeken of uitstrijkjes. In een door het Rathenau Instituut gepubliceerd rapport in 2009 werd geschat dat het in Nederland gaat om lichamelijk weefsel van 14 miljoen mensen.

“Voor patiënten moeten ziekenhuizen een veilige haven zijn, ongeacht om wie het gaat”, zegt Wouter van der Horst van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen. De belangenbehartiger voor ziekenhuizen is zeer kritisch op het wetsvoorstel.

“Ziekenhuizen zijn niet in het leven geroepen en niet ingericht voor opsporing”, aldus Van der Horst.

‘Steeds lagere ondergrens’

Volgens Jeroen Soeteman, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten is het “de moeder van alle slechte wetsvoorstellen”. Hij vreest een hellend vlak:

“Het wetsvoorstel zet de deur open voor toegang tot DNA van alle burgers. Het gaat nu om ernstige delicten. maar bijna alle wetsvoorstellen beginnen met een stevige inperking. Bevoegdheden wordt vaak stapsgewijs uitgebouwd; ik verwacht een steeds lagere ondergrens voor justitie.”

Opvallend is dat het wetsvoorstel in 2011 werd aangekondigd, maar destijds niet werd behandeld omdat het kabinet demissionair was. Nu komt een aanpaste versie van het wetsvoorstel weer op tafel te liggen tijdens onderhandelingen over een nieuw kabinet.