Column

Stop knuffelen van moeders

In Nederland zijn we onmenselijk hard tegen jonge vaders, althans zo lijkt het in de discussie over vaderschapsverlof. Twee dagen mag vader in Nederland betaald vader zijn, daarna is het verlof onbetaald, wat er in de praktijk op neer komt dat hij vaak op dag drie weer terug naar zijn werk gaat. Deze week kwam de Europese Commissie met het plan om in de hele Unie het betaalde vaderschapsverlof naar tien dagen te brengen.

Nu ben ik heus vóór meer vaderschapsverlof, maar er ontbreekt een klein, maar nogal belangrijk, stukje context in de discussie. Dat is dat Nederland ook het enige land in Europa is dat elk gezin acht dagen lang drie uur per dag van een kraamverzorgster voorziet. Natuurlijk kan vader thuis gaan zitten, maar daar is al iemand die zorgt en verpleegt, boterhammen smeert, luiers verschoont, peuters vermaakt, wasjes draait en algemene orde in de chaos schept. In de rest van de wereld zit vader de helft van zijn verlof op Google om op te zoeken of het nu wel of niet verstandig is een kindje te wekken voor een voeding, en hoeveel vitamine D er ook al weer in moet, en filmpjes op te zoeken hoe zo’n kindje in hemelsnaam in de bakerdoek gevouwen moet worden. In Nederland heeft de kraamzorgster dat allemaal al uitgelegd en voor gedaan. In Nederland loopt papa alleen maar in de weg.

Die kraamzorg is verder een prachtuitvinding hoor. Het schijnt belangrijk te zijn voor een goedlopende borstvoeding en algemene gezondheid van moeder en kind. Verder is het relatief goedkope zorg. In de rest van de wereld liggen vrouw en kind na de geboorte doorgaans één of twee kostbare nachten in het ziekenhuis. In Nederland vertrek je meteen naar huis (als je daar niet al was) om verzorgd te worden door een kordate en praktisch ingestelde professional. Toch mag van mij dat vaderschapsverlof best voor een deel bekostigd worden uit een paar dagen minder kraamhulp. Laat papa maar een beetje googlen en spartelen en uitproberen en zijn herstellende vrouw verzorgen. Uiteindelijk kan het Nederlandse gezin wel een beetje meer participatie van vaders gebruiken.

Ik kan nog wel een potje verzinnen waaruit we een vaderschapsverlof kunnen betalen: het moederschapsverlof. Dat loopt in Europa namelijk steeds verder uit de hand. Momenteel wordt de carrière van de vrouw soms per kind tot een jaar lang volledig in de ankers gegooid. In veel Europese landen is het echt af te raden om een jonge kinderloze vrouw in dienst te nemen, zeker als je een kleine onderneming bent die zwaar leunt op zijn werknemers. De kans is nu eenmaal groot dat je haar niet alleen een half jaar moet missen, maar haar daarna ook op halve kracht terug krijgt vanwege een bijna onuitputtelijke hoeveelheid ouderschapsdagen. In Nederland sturen wij zwangere vrouwen vier weken voor de uitgerekende datum al naar huis om daar, - tja - wat te doen eigenlijk? Kleertjes vouwen? Films kijken? Wachten? Nog een keer kleertjes vouwen? Wennen aan het huisvrouwenbestaan? Het geluid van het tikken van de klok? Ook een vrouw die zich tot de bevalling relatief goed voelt en weinig kwaaltjes heeft, heeft gemiddeld al twintig betaalde verlofdagen opgenomen voordat er überhaupt sprake is van een kind.

Sheryl Sandberg heeft het in haar boek Lean in (dat trouwens verplicht leesvoer zou moeten zijn voor elke zwangere) over het verschijnsel dat vrouwen „vertrekken voor ze vertrekken”. Ver voordat er een conflict ontstaat tussen privé en werk remmen ze al af, solliciteren ze niet op een ambitieuze baan, bedanken ze voor een aangeboden promotie, omdat ze vermoeden dat het op termijn allemaal toch niet te combineren valt. Gevolg: ze werken eigenlijk ver voordat er kinderen in beeld zijn al onder hun niveau in een baan die minder uitdaging biedt en minder salaris. Daardoor wordt het ook minder aantrekkelijk om terug te keren na de geboorte van een kind. In Nederland is dat niet alleen een persoonlijke keuze van de vrouw. Het is overheidsbeleid. Wij laten kerngezonde vrouwen in de bloei van hun leven vier weken thuis zitten, ook als ze alleen een beetje fysiek ongemak hebben.

Het grote misverstand is dat een langer zwangerschaps- en ouderschapsverlof de emancipatie bevordert. Meer verlof betekent dat een kind een nog groter struikelblok vormt voor het professionele leven van een vrouw en voor haar werkgever. Ook vader meer vrij spelen helpt niet als er drie uur per dag al een kraamverzorger zijn werk staat te doen. Maar het belangrijkste is dat we moeten stoppen met werkende moeders knuffelen. Uiteindelijk knuffelen we namelijk in veel gevallen hun carrière dood.

Rosanne Hertzberger is microbioloog