Column

Roomse Hans

Er zijn nog wat dingetjes te regelen, maar Oranje heeft eindelijk een nieuwe bondscoach. Dick Advocaat wordt voor de derde keer vader van het Nederlandse voetbal, deze keer geassisteerd door Ruud Gullit. Het boegbeeld in een dienende rol – als dat maar goed gaat.

De ontknoping van het drama heeft slachtoffers gemaakt. Het is ondenkbaar dat technisch directeur Hans van Breukelen nog lang de tango zal dansen met de KNVB. Er is te veel misgegaan bij de zoektocht naar een nieuw bondscoach. Hans sprak in de onderhandelingen met kandidaten met een gespleten tong. Hij overspeelde zijn hand in een carrousel van toezeggingen. In Zeist werd hij een paar keer overruled door directeur betaald voetbal Jean-Paul Decossaux. Eerder al was gebleken dat Van Breukelen meer bloempot dan macher was op het technische departement van de voetbalbond. Bij het ontslag van Danny Blind mocht hij de koffie uitschenken voor de heren van het laatste woord.

Of hij Henk ten Cate als kandidaat-bondscoach belazerd heeft, blijft speculatie. Belazeren is de tweede natuur geworden van Nederlandse voetbalbobo’s. Zelf schurken ze ook tegen elkaar aan met het mes achter de hand. Het is een valse wereld met op drijfzand gebouwde reputaties. De voorlichters van de voetbalbond zijn meer brandweerlui dan boodschappers. Zeist is een bunker van nooit eindigende familievetes.

De soap rond de benoeming van een nieuwe bondscoach is niet alleen Van Breukelen aan te rekenen. Er is geen eenheid van beleid bij het bestuur van de KNVB en elk compromis is gebouwd op rivaliteiten, niet op een groothartige consensus. Hoor Michael van Praag spreken over Nederlandse voetbalbestuurders en je komt dicht in de buurt van de vocabulaire van Radovan Karadzic. Macht zonder tegenmacht.

De KNVB is inherent gevoelig aan populisme. Voetbal is in de polder nog steeds religie, Max Verstappen ten spijt. Zelfs Willem-Alexander wist meteen dat Oranje een glijbaan naar de gunst van het volk is. Hij liet zich, samen met Máxima, graag betrappen op wilde kreten en hete dansen tijdens eindtoernooien. De bal als epicentrum van verbondenheid. Uiteraard ontstaat dan een cultuur van ballotage.

Hans van Breukelen heeft bij PSV veel rooms gekonkel gekend. En van nature was hij al een beetje een man dure woorden en holistische spreuken. Hans wandelt graag door een decor van plechtigheid dat hij voor zichzelf in elkaar heeft getimmerd. De wil om zich te onderscheiden van het gemeen was als keeper reeds zijn grootste drive. Dat zeepkistje vol gezag bij de KNVB beviel hem zeer. Hij gooit er graag koffie met gebak en een likeurtje tegenaan. Hans denkt nog dat je met communicatieve trucjes en zalfjes meer bereikt dan met liefde die langs het mes gaat. Vandaar dat hij soms meer dan één waarheid verkondigt in grote onschuld. Alleen, daar kunnen voetballers en coaches niet tegen. Van Breukelen was wellicht te rooms als onderhandelaar met boefjes als Henk ten Cate.

Imagoschade is herstelbaar, hebben we deze week van koning Willem-Alexander geleerd. Je zou dan zeggen dat de toekomst nog wat kan worden voor technisch directeur Hans van Breukelen. Maar de voetbalwereld is meritocratie noch democratie. Van Breukelen heeft niet de meerderheid van een parlement achter zich. Hij zal in zijn functie sterven aan de dolksteek van een gladjanus. Bij valavond en regenweer.

Hugo Camps is journalist, columnist en schrijver.