Slagveld in het parlement, Macedonische regering deelt klappen uit aan de oppositie

Macedonië Regeringsaanhangers bestormden donderdagavond het parlement in Skopje. In Macedonië staan de politieke en etnische verhoudingen op scherp.

Zoran Zaev, leider van de Social Democratic Union in Macedonië, probeert met bloed in zijn gezicht het parlement te verlaten. Demonstranten hebben hem aangevallen nadat ze het parlementsgebouw in de hoofdstad bestormden op 27 april 2017. EPA

Oppositieleiders met bebloede gezichten, een aanhanger van de rechtse regeringspartij VMRO-DPMNE die een vrouwelijke volksvertegenwoordiger ruw bij de haren grijpt voor de camera, in het rond vliegende bureaustoelen. Dat was donderdagavond het gewelddadige beeld vanuit het Macedonische parlement in Skopje. De stormloop door aanhangers van de nationalistische VMRO heeft de ogen van Brussel opnieuw op de onrustige Balkan gericht.

„Bijzonder verontrustend en erg triest”, reageerde de Hoge Buitenlandvertegenwoordiger van de EU, Federica Mogherini. Het geweld is een culminatiepunt van een twee jaar durende politieke crisis tussen regering en oppositie.

Die crisis ontstond nadat de linkse oppositie in 2015 aanwijzingen publiceerde dat de VMRO-regering betrokken was bij wijdverbreide afluisterpraktijken, verkiezingsfraude en het toedekken van moord. Terwijl aanklagers de aantijgingen onderzoeken, behaalden de socialistische SDSM en een aantal etnische Albanese partijen bij verkiezingen in december 2016 genoeg zetels voor een nieuwe meerderheidscoalitie.

De bestorming van het parlementsgebouw in Macedonië. Foto Maja Zlatecska/EPA

Albanese voorzitter

Donderdag werd het etnisch Albanese oppositielid Talat Xhaferi tot parlementsvoorzitter gekozen. Dat geldt als stap in de richting van de vorming van een nieuw kabinet. Maar regeringspartij VMRO probeert zo’n regeringswissel met alle middelen te verijdelen. Voor de, deels gemaskerde, VMRO-gezinde hooligans was de verkiezing van Xhaferi het signaal om het parlement binnen te stormen, het gebouw te bezetten en journalisten en oppositieleden te mishandelen. Politie-agenten lieten hen aanvankelijk begaan om uiteindelijk het parlement te ontruimen met behulp van schokgranaten.

Voormalig VMRO-premier en partijleider Nikola Gruevski veroordeelde het geweld, maar suggereerde tegelijk dat de oppositie de schermutselingen uitgelokt had. Gruevski’s onverzettelijkheid doet de vraag rijzen of de regeringspartij de macht zal afstaan zonder gewelddadige confrontatie. Zijn partij beschuldigt de oppositie van „poging tot staatsgreep”. De benoeming van Xhaferi is volgens Gruevski een „ongrondwettige” stap in de richting van een regering zonder VMRO. Een nieuwe coalitie van linkse en Albanese partijen schaadt volgens VMRO het landsbelang met haar concessies inzake taalrechten voor de Albanese minderheid.

De bestorming van het parlementsgebouw in Macedonië. Foto Georgi Licovski/EPA

Spanningen

Maar zowel de oppositie als veel onafhankelijke waarnemers hanteren een andere lezing: de nationalisten lijken bereid alle middelen in te zetten om aan de macht te blijven. Indien zij de macht uit handen geven, dreigt voor hen niet alleen een politieke aftocht, maar mogelijk ook de gevangenis.

Etnische profilering is een gevaarlijk spel in Macedonië, waar traditioneel spanningen bestaan tussen etnische Macedoniërs en Albanezen. Die laatste vormen een minderheid in Macedonië, maar een meerderheid in buurlanden Albanië en Kosovo.

Gjorge Ivanov, president van VMRO-signatuur, riep op tot dialoog tussen de voornaamste politieke leiders. Maar hij weigert nog steeds een mandaat te verlenen aan de oppositie voor het vormen van een nieuwe coalitie. De Europese Unie en de Verenigde Staten, de belangrijkste buitenlandse gesprekspartners, lieten een heldere voorkeur blijken: zij beschouwen de nieuwe parlementsvoorzitter als legitiem.

„De democratie moet zijn beloop krijgen,” stelden EU-buitenverandwoordelijke Mogherini en eurocommissaris voor uitbreiding Johannes Hahn in een gezamenlijke verklaring. De socialistische SDSM roept op tot kalmte, maar zegt ook dat de geweldenaars zullen worden vervolgd.

Demonstranten komen in conflict met de politie nadat ze het parlementsgebouw in Macedonië hebben bestormd. Foto Georgi Licovski/ EPA