Nieuwe baan? Tijd voor een hoger salaris

Sollicitatiegesprek

We durven langzamerhand weer van baan te switchen. Hoe zorg je ervoor dat je bij zo’n overstap meer gaat verdienen?

Illustratie XF&M

Robert Castermans vroeg ooit tijdens een sollicitatiegesprek welk salaris zijn toekomstige werkgever in gedachten had. Fout, weet hij nu. Inmiddels weerspreekt hij alle onderhandelingsstrategieën die beweren dat de werkgever als eerste met een bedrag over de brug moet komen: „Ik had zelf een bedrag moeten noemen. Dan had ik zeker er meer uit kunnen slepen.”

Het is een van zijn belangrijkste tips als coach en auteur van het handboek Salarisonderhandelen. Waarom? Het uiteindelijke salaris ligt doorgaans in de buurt van het eerste bod, blijkt uit onderzoek, ongeacht wie dat eerste bedrag uitspreekt. „Dan is het dus beter als je daar zelf mee komt.”.

Mensen durven weer van baan te wisselen nu het al een tijd beter gaat met de economie. Het aantal Nederlandse werknemers dat een overstap maakte is vorig jaar met 37 procent gestegen, tot ruim 1,1 miljoen mensen. Dat blijkt uit cijfers van onderzoeksbureau Intelligence Group, dat de huidige arbeidsmobiliteit „uitzonderlijk hoog” noemt. Ongeveer 14 procent van de totale beroepsbevolking kijkt op dit moment actief uit naar een nieuwe baan.

„Na zeven jaar stilzitten is de stoelendans weer begonnen”, merkt ook consultant Patrick Luijkx van werving- en selectiebureau YER. Meer verdienen zal zelden de enige beweegreden zijn. Maar een overstap is wel hét moment om je salaris op te krikken. Hoe pak je dat aan?

Durf een stilte te laten vallen. Zeg daarna: ‘Dit aanbod valt me tegen.’

  1. Bepaal je onderhandelingsruimte

    Stel het salaris vast dat volgens jou maximaal haalbaar is, maar bepaal ook je absolute minimum. „Zo’n streefbedrag en weerstandspunt moet je tijdens het salarisgesprek steeds voor ogen houden”, zegt Ingrid van Nieuwkuijk van FNV Professionals, dat trainingen organiseert voor vakbondsleden. Hoe bepaal je die bedragen? „Doe je eigen marktonderzoek”, aldus Van Nieuwkuijk. Raadpleeg websites als Loonwijzer en Glassdoor om te zien wat anderen in jouw functie verdienen, zoek de salarisindicaties bij vergelijkbare vacatures op en vraag rond bij vakgenoten. Volgens consultant Luijkx heb je op dit moment de meeste onderhandelingsruimte als softwareontwikkelaar, data-analist, ingenieur of strategisch hr-adviseur. Denk ook vast na over de waarde die je hecht aan andere arbeidsvoorwaarden, zoals een bonus, een opleidingsbudget, pensioenopbouw, thuis kunnen werken en flexibele werktijden.

  2. Begin niet te vroeg over het salaris

    Praat pas over het salaris wanneer de keuze op jou is gevallen. Pas als echt duidelijk is dat je toekomstige werkgever jou de beste kandidaat vindt, heb je een sterke onderhandelingspositie. Krijg je tijdens het eerste gesprek al de vraag hoeveel je wilt verdienen, houd het dan vaag, adviseert coach Castermans. „Zeg in zo’n geval: ‘Daarover onderhandel ik graag in een later stadium. Ik wil eerst precies weten wat de taken inhouden.’” Er zijn nogal wat werkgevers die zelf op voorhand een bandbreedte noemen, zegt Luijkx van YER: „Onze kandidaten moeten zich daar wel in kunnen vinden.”

  3. Onderhandel met je leidinggevende

    Voer het salarisgesprek met je toekomstige baas. Die wil jou graag hebben en zal zich daarom soepeler opstellen dan een hr-medewerker of een bemiddelingsbureau. Volgens Castermans is het bovendien wijs nu al te beginnen over toekomstige salarisverhogingen, die gebaseerd zullen zijn op de beoordelingsgesprekken met je leidinggevende.

  4. Stel je zelfverzekerd op

    Veel mensen zijn bij een gesprek over het salaris te bleu, zegt Van Nieuwkuijk van FNV. Hoe kom je zelfverzekerd over als je het tegelijkertijd ongemakkelijk vindt om over geld te praten? Oefenen, adviseert Castermans. Doe een rollenspel met je partner of een vriend of vriendin. Een andere manier om te oefenen is om in winkels over kortingen te onderhandelen: „Zo krijg je de smaak te pakken.” Daarnaast geeft hij een reeks tips over je houding. Probeer bijvoorbeeld niet tegenover je gesprekspartner te gaan zitten, maar in een hoek van 90 graden. Kijk iemand bovendien recht aan en spiegel taalgebruik en houding. En een tip van Van Nieuwkuijk: „Durf een stilte te laten vallen. Zeg: ‘Dit aanbod valt me tegen.’ En zwijg dan. Dat is super moeilijk, maar ontzettend effectief.” Weet precies wat je wil vragen en waarom, maar blijf wel een beetje flexibel, adviseert Luijkx. „Dit is het begin van een nieuw huwelijk. Je moet na het gesprek allebei het gevoel hebben dat je iets hebt gewonnen, niet dat het vel je over de neus is gehaald.”

  5. Niet bluffen

    Bluffen over je huidige salaris is not done, vinden de experts. Als het uitkomt, bijvoorbeeld wanneer een salarisstrookje wordt opgevraagd, dan ben je de pineut. „Niemand zoekt een leugenaar”, zegt Luijkx. Het beste is om helemaal niet te vertellen hoeveel je nu verdient. Vooral vrouwen vinden dat lastig, merkt FNV-bestuuder Van Nieuwkuijk. „Zij zijn gevoeliger voor hiërarchie. Als ze gevraagd wordt wat ze nu verdienen, geven ze vaak braaf antwoord. De werkgever stemt het salaris daarop af en klaar.” Hoe weersta je die vraag? Zeg gewoon dat je oude salaris niet relevant is, adviseert Castermans. „Je krijgt in je nieuwe functie immers meer taken en verantwoordelijkheden. Je oude salaris zegt daarom niet zoveel. Bovendien telt het hele arbeidsvoorwaardenpakket mee.”

  6. Ga niet op het eerste bod in

    Ingaan op het eerste salarisvoorstel? Nooit doen, zegt vakbondsbestuurder Van Nieuwkuijk: „Kom altijd met een tegenbod.” Nog beter is het volgens Castermans om zelf het openingsbod te doen, en dat te verpakken tussen de inhoudelijke voordelen die je te bieden hebt. Wat volgens hem goed werkt is exacte bedragen noemen: „Afgeronde bedragen nodigen een tegenbod uit, maar als je zegt: ‘Ik wil tussen 3665 en 3985 euro verdienen’, suggereer je dat je precies weet wat je waard bent en is een afwijkend tegenbod minder waarschijnlijk. Al moet je die bedragen natuurlijk wel kunnen onderbouwen.”

  7. Durf verder te onderhandelen

    Hap nooit ter plekke, ook niet als het geboden salaris je prima bevalt. Denk er nog even over na, dat komt bovendien professioneel over. Heb je achteraf toch twijfels? „Heb dan het lef om te bellen”, zegt Van Nieuwkuijk. „En zeg: ‘We zijn dichtbij, maar ik kan nog niet volmondig ja zeggen.’” Castermans zou dat gesprek liever face-to-face aangaan.

  8. Zorg dat ze je graag willen hebben

    De beste uitgangspositie voor salarisonderhandelingen is een toekomstige werkgever die je heel, maar dan ook echt héél erg graag wil hebben. Als dat zo is, hoeft het salaris niet de boventoon te voeren tijdens een sollicitatiegesprek. Want hoe onweerstaanbaarder je bent, hoe soepeler de onderhandelingen zullen verlopen. Blijf jezelf altijd ontwikkelen, doe cursussen, leer extra vaardigheden, weet wat de nieuwste ontwikkelingen zijn in jouw vakgebied. Zo ben jij dat hoge salaris waard.

Wie verdient wat?

Een bestuursvoorzitter van een middelgrote organisatie verdient in Nederland met een maximale beloning van 631.900 euro het meest. De slechtst betaalde functie is die van assistent-boekbinder: die verdient met een bruto jaarsalaris van 21.100 euro nog minder dan een caissière of een vakkenvuller. Dat blijkt uit de salarisranglijst die adviesbureau Berenschot jaarlijks opstelt voor weekblad Elsevier.

Volgens Berenschot profiteren werknemers maar mondjesmaat van het economisch herstel: gemiddeld kregen ze in 2016 2,07 procent meer brutojaarsalaris. Leraren, schooldirecteuren en conciërges gingen er 5 tot 6 procent op vooruit, net als werknemers in de grafische industrie. De salarissen van veel (hogere) ambtenaren bleven op de nullijn. Het zelfde geldt voor onder meer obers, kappers, journalisten en afwassers.

Het door Berenschot berekende gemiddelde van 2,07 procent wijkt iets af van de 1,9 procent die het Centraal Bureau voor de Statistiek eerder dit jaar vaststelde. Dat percentage is alleen gebaseerd op de cao-lonen, oftewel de contractuele loonkosten.