Dartele koetjes in de wei? Veel te cliché!

NRC Fotowedstrijd Het thema van NRC’s fotowedstrijd in de maand mei is ‘Vrijheid’. NRC-fotograaf Roger Cremers vindt het een belangrijk, maar lastig onderwerp.

Een jongetje speelt met speelgoedsoldaatjes op Omaha Beach in Normandië, waar in 1944 D-Day plaatsvond. Foto Roger Cremers

Van NRC-Fotograaf Roger Cremers verscheen vorig jaar World War Two Today, een boek met foto’s en verhalen over de oorlog. Gedurende acht jaar bezocht hij daarvoor onder meer Stalingrad, Normandië, Sobibor en het militaire kerkhof in Ysselsteyn. Met de reportage die hij in Auschwitz maakte, won hij een eerste prijs bij de World Press Photo 2009.

In zijn werk bedient Cremers zich veelvuldig van ironie. „Ik gebruik het als stijlfiguur, als extra laag. Met ironie kun je deuren openen. Veel mensen hebben niks met het onderwerp oorlog, maar als ze de foto’s zien, moeten ze soms toch een beetje lachen – en daarna realiseren ze zich pas goed waar ze naar zitten te kijken. Maar je moet het doseren; bij te veel ironie, wordt het smakeloos.”

Oorlogsfotograaf

Een baan als echte oorlogsfotograaf, in brandhaarden als Syrië of Irak, daar moet hij niet aan denken. „Op de eerste plaats kan ik die spanning ik niet aan; ik ben geen Eddy van Wessel of wijlen Jeroen Oerlemans. Zodra er een kalasjnikov in de buurt komt, ben ik weg. Op de tweede plaats ben ik geïnteresseerd in geschiedenis, niet in geweld.”

Cremers voelt zich bovendien geen nieuwsjager. „Zoals ik fotografeer moet je een beetje kunnen treuzelen voordat je afdrukt. Ik maak geen duizenden foto’s op een dag. Ik werk analoog, moet op twee, drie meter staan om het scherp te krijgen. Ik heb ook meer foto’s gemist in mijn leven dan dat ik er gemaakt heb, gewoon doordat het net weer vijftig meter verderop gebeurde.”

Bevrijdingsdag

Volgende week is het 5 mei, Bevrijdingsdag. „Ik ben me er heel erg van bewust dat daar 72 jaar geleden een hoge prijs voor is betaald. In de afgelopen jaren heb ik veel veteranen ontmoet. Die mannen hebben voor ons gevochten, hun leven op het spel gezet, zodat ik hier nu zonder problemen met mijn camera kan rondbanjeren. Dat doet me wel wat.”

Een goed ‘vrijheidsbeeld’ maken is nog best lastig, vindt Cremers. Een vogel in de lucht? Dartele koetjes in de wei? Niks voor hem, veel te cliché. Zijn gevoel van vrijheid zit meer in een foto zoals hij die maakte bij Omaha Beach, Normandië. „Op dat strand liggen de voetstappen van duizenden soldaten die daar hebben gevochten. Dat jongetje weet van niks. Maar dat hij daar nu in alle vrijheid met die legerpoppetjes kan zitten spelen, heeft hij aan die soldaten te danken. Die gelaagdheid vind ik mooi.”

U kunt uw foto’s met het thema ‘Vrijheid’ insturen tot vrijdag 26 mei 17.00 uur via nrc.nl/fotowedstrijd.