Voetbal, de enige uitspatting die hij zich permitteert

Telkens als Dick Advocaat de indruk wekte dat hij ging stoppen, stopte hij niet. Voor de 69-jarige Hagenaar lonkt een klus die voor hem geen geheimen meer zal kennen: bondscoach van Oranje.

ANP/ Paul Vreeker

Als Rob Jansen zijn cliënt Dick Advocaat bezocht in de tijd dat die nog in Sint-Petersburg werkte, ging de zaakwaarnemer vrijwel altijd langs de Hermitage. Advocaat ging niet mee. In de drie jaar dat hij de Russische topclub Zenit leidde, zag hij nooit de werken van Michelangelo, Da Vinci en Van Gogh die daar zijn tentoongesteld. „Dick dacht bij de Hermitage eerder aan een of andere rechtsbuiten”, zegt Jansen. „Hij zat alleen maar in zijn kamer. Voetbal te kijken. Werken.”

Misschien is dat wel wat Advocaat zo geschikt maakt voor zijn vak. Die totale toewijding. Al zijn tijd gaat op aan dat ene heilige doel: voetbalprestaties. Dat hij de zeventig nadert, heeft hem niet van het avontuur weerhouden, hoewel dat woord zou kunnen suggereren dat Advocaat een wereldburger is, terwijl hij in Zuid-Korea, Rusland, Servië, Duitsland, Schotland, België, Engeland, de Verenigde Arabische Emiraten en dezer dagen Turkije vooral oog had voor de microkosmos rond zijn ploeg. Hobby’s heeft hij niet. Soms tennist hij een potje.

In het programma Holland Sport in 2009 vatte de huidige trainer van Fenerbahçe dat hotelleven kort en krachtig samen tegenover interviewer Wilfried de Jong. „Ik heb alles en heb uiteindelijk ook weer niks. Je zit daar maar, helemaal gefocust op dat voetbalgebeuren. Het voetbal zelf heb ik niet gezien, dat nooit, maar dat andere.. Je wordt ’s ochtends opgehaald, gebracht en ’s middags weer teruggebracht. Dan ga je koffiedrinken, even naar je kamer, wat op internet kijken, een plaatje draaien, kijkt wat op je Iphone. Dat is dan je dag.”

En toch gaat hij door. Telkens als Advocaat de indruk wekte dat hij ging stoppen, stopt hij niet. Om in termen als de ‘trein’ te spreken van Ronald Koeman: tallozen rijden er voorbij en zelden passeert er een onverwacht, maar altijd zit er wel een tussen die Advocaat ertoe verleidt in te stappen op weg naar iets dat hem de voldoening geeft waar hij ook in zijn nadagen continue naar op zoek is. Voetbal als verslaving. A way of life.

Memorabele week

In dat opzicht is het geen verrassing dat hij het wordt: bondscoach. Opnieuw. Nadat hij eerder tussen 1992 en 1994 en 2002 en 2004 de leiding had over het Nederlands elftal, heeft hij zich de voorbije week opengesteld voor een nieuwe verbintenis bij de KNVB.

In een memorabele week vol controverse over de benoeming van een nieuwe bondscoach gaf Advocaat zijn jawoord aan een bond die van geluk mocht spreken dat een van de laatste grote Nederlandse trainers zo verknocht is aan zijn vak dat hij de functie aannam. Ronald Koeman was onhaalbaar, Frank de Boer wilde niet, de Duitser Roger Schmidt bedankte en Henk ten Cate trok zich, naar eigen zeggen, zelf terug.

„Is Dick nu de beste kandidaat?” Jansen stelt zelf de vraag, alvorens het antwoord in te vullen. „Ja, dat is hij.” Een voetbaltrainer wiens inzichten misschien wel worden onderschat. Nog koester Advocaat een compliment dat Rinus Michels hem eens gaf: „Jij bent een van de weinige coaches in de wereld die een wedstrijd kan lezen.”

2004-06-29 21:36:46 NLD-20040629-LISSABON: Arjen Robben en Dick Advocaat zijn dinsdag in discussie tijdens de training in het stadion Jose Alvalade in Lissabon. Woensdagavond speelt het Nederlands elftal in Lissabon de halve finale van het EK voetbal tegen gastland Portugal. ANP FOTO/ED OUDENAARDEN
2003-10-09 19:59:24 NLD20031009-KATWIJK AAN ZEE: Bondscoach Dick Advocaat donderdag tijdens de avondtraining van het Nederlands Elftal in Katwijk aan Zee. ANP FOTO/MARCEL ANTONISSE
2016-05-26 00:00:00 LAGOS - Dick Advocaat en Danny Blind van het Nederlands elftal tijdens het trainingskamp in Portugal. ANP REMKO DE WAAL
1987-05-06 12:00:00 Archieffoto van Rinus Michels, hier samen met zijn assistent Dick Advocaat. De bondscoach heeft bij de KNVB ontheffing van zijn contract gevraagd.

Eén ding moet gezegd. Het is misschien wel voor het eerst dat Advocaat niet alleen aan zichzelf heeft gedacht, maar evengoed aan het Nederlandse voetbal. Door een positie aan te nemen waarin hij kwetsbaar is door het grote afbreukrisico, verleent hij een gunst aan een bond in het nauw. Veelzeggend was de wijze waarop zijn benoeming momenteel tot stand komt. In plaats van heuglijk nieuws is het proces gaandeweg uitgelopen op een PR-ramp. In de wirwar van feiten, meningen en interpretaties is nauwelijks nog te overzien wat waar is en wat niet.

Zoals beoogd kandidaat Henk ten Cate zich maandag een halve dag bondscoach heeft gewaand, zo zou het zomaar kunnen zijn dat zijn concurrent Advocaat het komende week toch niet wordt, om welke reden dan ook. Tegenover de verslaggever van de NOS die hem bezocht, wilde Advocaat alleen buiten het oog van de camera kwijt dat het hoogstwaarschijnlijk in orde kwam met zijn aanstelling. „In de media zie ik allerlei berichten, maar we zijn nog in gesprek”, bevestigt Jansen.

De man die door Jansen wordt vertegenwoordigd, was al twee keer eerder bondscoach. De wijze waarop Advocaat zich in 1992 naar het bondscoachschap manoeuvreerde, kenmerkte zijn directheid. In een onderling gesprek zei Rinus Michels, toenmalig bondscoach, dat hij Advocaat mogelijk als assistent wilde toevoegen aan zijn staf, maar dat hij er nog twee weken over moest nadenken. Advocaat, dan 36 jaar: „Dan hoeft het niet meer. Als u het nu niet weet, dan weet u het over twee weken ook niet.” Michels nam hem meteen aan, twee jaar later promoveerde Advocaat tot bondscoach.

Nee-zeggen

Je zou kunnen denken dat hij slecht is in nee-zeggen, gelet op de 22 klussen die hij sinds 1981 aannam. Soms tekende hij elders al een contract nadat hij nog maar pas ergens werkzaam was. Het bondscoachschap van België verruilde hij binnen enkele maanden voor dezelfde, lucratievere, functie bij Rusland. In 2016 was hij kortstondig assistent van bondscoach Danny Blind, voordat hij na drie oefenduels aan de slag ging bij Fenerbahçe. In zijn eigen woorden: op zijn leeftijd een leuke klus.

„Hij is juist goed in nee-zeggen”, zegt Rob Jansen. „Omdat hij heel direct is en duidelijk is wat hij wil. Hij heeft vaak voor zijn eigen carrière gekozen. Maar als jij gewoon met je werkgever hebt afgesproken dat die clausule er is, dan is dat toch volgens de regels? Was dat vanwege financiële redenen? Ongetwijfeld. Maar vaak als ik de situatie schets tegenover mensen die daar laatdunkend over doen, inclusief de bedragen die ermee gemoeid zijn, dan hoor ik heel vaak dat ze hetzelfde zouden doen.”

Zijn tweede periode, tussen 2002 en 2004, werd gekarakteriseerd door de gespannen verhoudingen met de media. Met Oranje haalde hij de halve finale van Euro 2004 in Portugal, maar het was de wissel van Arjen Robben in de verloren groepswedstrijd tegen Tsjechië die zo lang bleef hangen dat Advocaat opstapte. Weggehoond. Zoals er vaker de draak met hem is gestoken. Vaak wordt hij bestempeld als een coach die enkel uit is op financieel gewin. Ludieker waren journalisten in Engeland met hun krantenkoppen rond de degradatiestrijd van Advocaats toenmalige club Sunderland. „Dick stays up”.

Hij overleefde dat gevecht, keerde terug naar Nederland en vloog een klein jaar later uit naar Turkije, waar hij nu onverstoorbaar toe werkt naar het competitie-einde met Fenerbahçe, hopend op de tweede plek. Onrust in Turkije? Trok hij zich niks van aan. De verstoorde orde had geen invloed op zijn besluit om Istanbul na dit seizoen te verlaten, zoals hij bekendmaakte voor hij werd gelinkt aan het bondscoachschap. In zijn hotel was het rustig.

Nu, een maand later, lonkt een klus die voor hem geen geheimen meer zal kennen. Waarom stapt hij in? Omdat voetbal een groot deel van zijn leven vormt. Het heeft invloed op zijn functioneren, bezorgt hem energie. Hij drinkt niet, rookt. Voetbal is de enige uitspatting die hij zich permitteert.