Verkiezingen op politiek en maatschappelijk verscheurd Curaçao

Curaçao gaat vrijdag naar de stembus. De strijd om de macht is heviger dan ooit. Niet eerder was het eiland zo verdeeld.

Willemstad. Foto Lex van Lieshout/ANP

Onder een grote boom in Otrabanda, een wijk in de Curaçaose hoofdstad Willemstad, speelt Edson Evertz een potje domino met wat andere taxichauffeurs. Terwijl ze op klanten wachten, discussiëren ze over de verkiezingen en de situatie op het eiland. „Er is niet genoeg werk voor onze jeugd, politici investeren niet in onderwijs en veiligheid, en Nederlanders nemen hier alles over!”, moppert Evertz. Met een klap legt hij zijn laatste dominosteen op de tafel. „Gewonnen!”

Zijn buurman raapt de stenen bijeen voor een volgend potje. „Schotte is een van de weinige politici die omkijkt naar ons”, zegt hij.

Cadeautjes

Curaçao kiest deze vrijdag een nieuw parlement. In toch al zeer onrustige tijden is daardoor de spanning extra opgelopen. De strijd om macht en economische belangen is harder dan ooit. Politiek is het land instabiel: sinds Curaçao in 2010 een autonoom land werd binnen het Koninkrijk, zijn dit al de vierde verkiezingen. De laatste regering, van premier Koeiman, moest na anderhalve maand al aftreden. Het eiland kampt met grote problemen. De economie is de laatste jaren verslechterd, de werkloosheid steeg naar 13 procent en de criminaliteit neemt schrikbarend toe.

Tegelijk zijn de samenleving en de politiek volkomen verdeeld. Aan de ene kant heb je partijen die Nederland welgezind zijn, zoals de Partido Antía Restruktura (PAR) en MAN. Aan de andere kant staan partijen die juist minder met Nederland te maken willen hebben, zoals de Movementu Futuro Kòrsou (MFK), van de populistische oud-premier Gerrit Schotte, en Pueblo Soberano van de in 2013 vermoorde oprichter Helmin Wiels.

Lees hier een interview met Antillen-expert Ronald van Raak (SP): ‘Militair ingrijpen op Curaçao? Dat is te gek voor woorden’

Schotte (42) werd vorig jaar veroordeeld tot ruim drie jaar cel voor banden met de gokmaffia, corruptie, fraude en witwaspraktijken. Hij mag zich ook vijf jaar niet verkiesbaar stellen, maar dat geldt nog niet in afwachting van zijn hoger beroep. Dat dient in mei. Op de achtergrond heeft hij de touwtjes stevig in handen en doet hij er alles aan om zijn MFK bij deze verkiezingen een grote winst te bezorgen.

Schotte vaak op straat

Tijdens de campagne is de charismatische Schotte vooral veel op straat te vinden geweest. Hij trok de wijken in en deelde cadeautjes uit. Zo betaalde hij de waterrekening van een paar honderd Curaçaoënaars die wegens achterstallige betaling waren afgesloten. „Ja ik deel cadeautjes uit, maar dat doen alle politici. Ik doe het echt niets anders dan Nederlandse politici. Alleen doen ze het daar meer verdekt, maar uiteindelijk zijn we allemaal hetzelfde”, zegt hij.

Wie Schotte campagne ziet voeren, merkt hoe populair hij is. Aan de lopende band wordt hij begroet. Een vrouw omhelst en kust hem. Er zwaait een man vanuit een rijdende auto uitbundig naar hem. „Nederland jaagt al jaren op mij, op mijn familie en op mijn partij, omdat ik niet van plan ben om naar hun pijpen te dansen. En dat zal ook nooit gebeuren, want mijn eerste zorg is de bevolking, ik ben er voor de mensen hier op Curaçao en niet om politiek Den Haag te dienen”, zegt hij stellig.

Omkoping

„Deze verkiezingen zijn in feite een strijd tussen goed en kwaad”, zegt MAN-voorzitter Hensley Koeiman een dag eerder tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Banda Abou, het westelijke deel van het eiland. Het is een zonnige namiddag en zijn aanhangers stromen binnen. Een bandje speelt oude salsanummers en oudere koppels houden elkaar innig vast op de dansvloer.

Schone coalitie

Tot februari was Koeiman premier; hij leidde de ‘schone coalitie’ die eind 2016 was geïnstalleerd na een moeizame formatie. Zijn kabinet had een krappe meerderheid, die het al snel verloor toen twee leden van Pueblo Soberano overliepen naar Schotte, die in de oppositie zat. Hij zou hen hebben omgekocht zodat de regering zou vallen. Dan kon Schotte met een meerderheid zelf snel een interim-regering vormen. Hij schoof partijgenoot Gilmar Pisas naar voren als premier, nadat zijn eerdere kandidaat niet door de screening kwam.

De gouverneur van Curaçao, Lucille George-Wout, haalde echter een streep door de rekening door nieuwe Statenverkiezingen uit te schrijven. Toen Schotte en zijn interim-regering dat wilden blokkeren, greep Nederland in. Via een ‘algemene maatregel van rijksbestuur’ gaf minister Plasterk (Koninkrijkszaken, PvdA) opdracht verkiezingen uit te schrijven.
Huiszoeking

Politicoloog Miquel Goede vindt dat Nederland wel móést ingrijpen. „Het is goed dat dit gebeurde, want er was sprake van machtsmisbruik door Schotte.”

Politicoloog Gilbert Cijntje denkt daar anders over. „Deze crisis had Curaçao zelf moeten oplossen. Nederland hoort boven de partijen te staan en niet ertussen. Wat nu is gebeurd, is in feite een koloniale ingreep. Curaçao is een autonoom land binnen het Koninkrijk.”

Op het Wilhelminaplein in Willemstad is Schotte inmiddels aangeschoven bij journalist Yves Cooper. Cooper heeft een dagelijkse talkshow waarin hij, op straat tegenover het parlement, politici aan de tand voelt. Deze show, rechtstreeks te zien op Facebook, is in anderhalve maand 3 miljoen keer bekeken.

Schotte weert zich fel in de show: „Nederland had nooit bij mij binnen mogen vallen, want ik weet dat zíj achter de inval van justitie zitten”, zegt hij. Hij doelt op de huiszoeking bij hem, twee weken geleden, waarbij justitie bewijs zocht voor de omkoping waardoor het kabinet van Koeiman viel. Schotte, geërgerd: „Het wordt tijd dat de Nederlandse justitie het hier niet meer voor het zeggen heeft. We zijn geen kolonie meer!” De likes en hartjes op Facebook stromen binnen.

Onafhankelijkheid

‘Onafhankelijkheid’ is sinds deze inval Schottes stokpaardje in de verkiezingscampagne. Tegenstanders wijzen er smalend op dat hij vooral bezig is zijn eigen hachje te redden. „Schotte staat met een been in de gevangenis, en dat weet hij”, zegt parlementslid Stephen Walroud (PAR). „Maar als er onafhankelijkheid komt, kan hij de instituties waar nu vooral Nederlanders werken, zoals justitie, uitschakelen en zijn zaak redden.” Dat gaat niet lukken, verwacht Walroud: „De bevolking wil absoluut geen onafhankelijkheid.”

Hoever Schottes partij gaat om stemmen te trekken, bleek deze week toen interim-premier Gilmore Pisas zich in de gevangenis vrolijk liet fotograferen tussen gevangenen, nadat hij hun geld had beloofd om op de MFK te stemmen. Walroud: „Alles wordt uit de kast getrokken voor de macht, voor Schotte. Het heeft bijna iets dictatoriaals en dat maakt het gevaarlijk. Deze verkiezingen zijn belangrijker dan ooit.”