Verbouwd Muhka wil menselijk thuis zijn voor Antwerpen

Muren werden gesloopt en een donker labyrint gebouwd, maar de kunstenaars-wc bleef bewaard. Na een facelift presenteert het verbouwde Muhka zich als een huiskamer voor de stad Antwerpen.

Foto Muhka

De grootste metamorfose in het herbouwde Muhka is de entreehal. Weg zijn de witte tentoonstellingsmuren, vervangen door muurvullende houten boekenkasten. In het midden van deze bibliotheek staat een lange houten tafel die de Antwerpenaren moet uitnodigen om zich hier thuis te voelen, onder gedempt licht. „Musea missen menselijkheid”, zegt ontwerper Axel Vervoordt, die met architect Tatsuro Miki voor de verbouwing tekende. „Een museum moet ook een thuis zijn voor de stad en de gemeenschap.” Het Muhka kreeg een verbouwingssubsidie van 650.000 euro, en enkele giften.

De oude indeling was rommelig en chaotisch zegt Vervoordt, maar directeur Bart de Baere was ook aan het denken gezet door een opmerking van invloedrijke curator Kasper König. „Hij zei tegen mij: Bart, het lijkt hier allemaal één tentoonstelling te zijn.”

Bezemkast

Foto Muhka

Dat wilde De Baere anders: duidelijker scheidingen, én een vaste collectiepresentatie. Ook daar blijken de witte muren taboe te zijn. In een labyrint van donkerblauwe en grijsbruine wanden zijn ongeveer dertig kunstwerken te zien: een vliegmachine van Panamarenko, een punaiseman van Jan Fabre, een wandkleed van de nieuwe ster Otobong Nkanga.

Het levert associatieve ensembles op. Een bruut doorboord fotowerk van Lee Harvey Oswald door Cady Noland past zowel bij een portret van Cindy Sherman, als bij de perforaties van Gordon Matta-Clark. Diens uit delen opgebouwde deur opent naast een muur die een als schuilplek ingerichte bezemkast van Ilya en Emilia Kabakov. Open de deur en je ziet een compleet leven, servies en kleren. Dat werk lijkt een metafoor voor deze collectiepresentatie: ienie-mienie, intiem en mysterieus.

Foto Muhka

Dertig werken uit een collectie van zesduizend objecten is weinig, maar er waren dan ook veel wensen voor de verbouwing – meer gedefinieerde ruimtes, meer permanente collectie, een extra archief – zonder dat het pand groter werd. Toch wilde De Baere de eigen collectie centraal zetten, want van daaruit wil hij tentoonstellingen gaan maken. „Ons overkomt niet wat er in Luik gebeurde. Dat een renovatie miljoenen kost en ze het toen niet aankonden, en daarom het Louvre vroegen om tentoonstellingen in te richten voor veel geld. Wij willen geen franchise worden.”

Later dit jaar begint bijvoorbeeld een tentoonstellingsestafette met Beuys, Broodthaers en Byars.

Pavlova

Ook de vijf tijdelijke openingstentoonstellingen bevatten werken die zijn aangekocht voor de collectie. Het hoogtepunt daarvan is de solopresentatie van Evgeny Antufiev, uit de Russische republiek Tuva. Hij onderzoekt de actuele betekenis van lokale helden: google ‘Anna Pavlova’ en je komt vooral bij toetjes uit, wat een sensitieve installatie oplevert van de danseres, toetjes, rozen, gemengd met een ode aan Tolstoj, inclusief het gefilmde discofeest van de Tolstoj-familiereünie. Van deze openingstentoonstellingen blijft alleen Dringende Gesprekken (over dialogen en „de holistische uitleg van situaties met visuele middelen”) van het onaantrekkelijk hermetische niveau dat de laatste jaren gebruikelijk was bij veel Muhka-exposities.

En tussendoor tref je in het museum stukjes collectie. Zoals tussen het damestoilet en het herentoilet in, de gelukkig gehandhaafde genderneutrale kunstenaars-wc, een concept van Fluxuskunstenaar Robert Filliou, nu met een wandje Fluxusachtige kunst om de hoek. En vind je een groen verlicht kamertje: weet dat die lampen een kunstwerk van Franz West zijn, ontworpen „opdat mensen de middelmatigheid van het leven zouden vergeten”.

Foto Muhka