Column

Over integriteit had VVD-voorzitter Keizer de mond vol

‘Een goede voorzitter is als de coach van een voetbalteam. Je moet het beste uit het team halen dat erin zit, maar zonder de inzet van de spelers win je geen bekers.’ Het motto van VVD-voorzitter Henry Keizer staat pontificaal op zijn website. Dat motto legt de bal – om maar even in de voetbalmetaforen te bwelijven – bij de spelers en hun inzet, en niet bij de coach.

De onderzoeksjournalisten van Follow the Money haalden feiten boven water die wel gaan over de inzet van de coach van de VVD. Keizer zou vijf jaar geleden een uitvaartbedrijf overgenomen hebben met een sluwe deal. Het bedrijf was meer dan 30 miljoen euro waard, maar Keizer betaalde samen met drie anderen nog niet eens de helft daarvan, en de financiering is op zijn zachtst gezegd bedenkelijk.

Toen Mark Verheijen als Tweede Kamerlid in opspraak kwam omdat hij duizenden euro’s onterecht gedeclareerd had, noemde premier Mark Rutte de kwestie vrij snel „opgeblazen”. Het leverde hem een storm aan kritiek op. Later gaf hij toe dat hij die term beter niet had kunnen gebruiken. „Het ware beter geweest als ik me op dat moment had onthouden van commentaar.” Het was volgens hem ook beter geweest als zijn partij de integriteitscommissie eerder had gevraagd om de zaak te onderzoeken. Iets dat de partij pas deed toen de berichtgeving over Verheijen aanhield.

Die eerste les is Rutte niet vergeten. Hij heeft zich nog niet uitgelaten over de kwestie rond de partijvoorzitter van de VVD, die, zo lees ik, intern ‘mister integriteit’ wordt genoemd.

Die tweede les moeten ze bij de VVD wel zijn vergeten. Hoewel de kwestie afgelopen zaterdag al door Follow the Money werd gepubliceerd, heeft de integriteitscommissie van de partij nog geen onderzoek aangekondigd. Keizer zelf zei in een eerste reactie dat hij een 100 procent schoon geweten heeft. Vrijdagochtend komt hij met een verklaring, waar niet ieder medium van hem bij mag zijn.

Ik kan hem van harte de vuistregels integriteit van zijn eigen partij aanbevelen. Het nog geen anderhalf pagina lange Word-documentje is makkelijk te googlen. Daarin is onder andere geschreven dat er niet alleen intern, maar ook extern verantwoording afgedragen moet worden over integriteit. „Integriteit is geen keuze en zal daarom altijd bespreekbaar moeten worden gemaakt. U bespreekt het onderwerp integriteit in overleggen en meldt situaties waarbij de integriteit in het geding kan zijn.”

Het tv-programma Politicologica wijdde begin dit jaar een uitzending aan de integriteitsschandalen bij de VVD. Keizer vergeleek integriteit daar met zwanger zijn: „Je bent integer of je bent het niet. Je kunt niet een beetje integer zijn. Je bent het of je bent het niet. [...] Integriteit speelt altijd een rol, omdat integriteit nauw verbonden is met vertrouwen.”

Bij Politicologica wilden ze meer mensen binnen de partij spreken, maar bijna niemand wilde daar gehoor aan geven. Ze kregen te horen dat je beter niet in een vlek kan wrijven en dat uitleggen hetzelfde is als verliezen.

Maar niet volgens de voorzitter van de partij van het fatsoen en het normaal doen.

Met de kennis van nu, en zijn houding in de kwestie die gaat over een zaak waarin zijn eigen integriteit ter discussie staat, lijken zijn woorden van toen bijna een profetische boodschap aan hemzelf nu. „Ik denk dat uitleggen niet verliezen is, ik denk dat uitleggen duidelijk is. Verliezen doe je pas als je er niet over wilt praten.”

Over nog geen maand zou Keizer herkozen moeten worden op het congres van de VVD. Hoe zwaar zouden die woorden dan nog wegen?

Lamyae Aharouay (@LamyaeA) werkt als redacteur bij BNR