Geweld leidt tot exodus van christenen in Midden-Oosten

Demografie

Door oorlog, discriminatie en om economische redenen neemt de christelijke bevolking in het Midden-Oosten drastisch af.

Paasviering in een kerk in Qaraqosh in Irak. Christophe Simon/AFP

Het pausbezoek aan Egypte dat deze vrijdag begint, komt op een moment dat christenen in het Midden-Oosten meer dan ooit onder druk staan.

Waren er in 2003 anderhalf miljoen in Irak, nu zijn er naar gelang de bron, 100.000 tot 400.000. Van de 1,25 miljoen christenen in Syrië in 2011 zijn er minder dan 500.000 over.

De cijfers zelf zijn ook problematisch. In veel landen zijn er – om politieke redenen – geen betrouwbare gegevens beschikbaar. Zo varieert het cijfer over het aantal kopten in Egypte van 5 miljoen (officiële schatting) tot 18 miljoen (schatting van de kerk).

In Libanon zijn de christenen officieel in de meerderheid, maar alleen omdat er sinds 1932 geen volkstelling meer is uitgevoerd. Zo’n volkstelling zou het evenwicht tussen de sekten in gevaar brengen. In werkelijkheid vormen de christenen wellicht nog hooguit een derde van de bevolking.

Het slinken van de christelijke bevolking wordt vaak toegeschreven aan islamitisch radicalisme, sinds IS op het toneel is verschenen. In Irak is dat zeker het geval.

Qaraqosh, de grootste christelijke stad in Irak, werd in 2014 onder de voet gelopen door IS. Eind vorig jaar werd IS verdreven, maar de bevolking keerde niet terug: de christenen vertrouwen hun sunnitische buren niet meer. De exodus van christenen in Irak was al veel langer aan de gang, al sinds de Amerikaanse invasie van 2003 het land in de chaos stortte.

In andere landen zijn redenen voor vertrek divers. Veel Egyptische kopten emigreren om dezelfde reden als moslims: economische kansen. Discriminatie, zegt onderzoeker Ishak Ibrahim, is hooguit extra motivatie.

In Syrië hebben de christenen te vrezen van IS en jihadistische groeperingen. Syrische christenen vluchten net als hun sunnitische of alevitische landgenoten vanwege de oorlog. In Betlehem waren de christenen in 1990 in de meerderheid; nu is het nog 15 procent. Maar de meeste christenen zeggen dat ze vertrokken zijn op zoek naar een beter leven.

De emigratie van christenen is al langer bezig. Volgens experts vond de grootste exodus plaats tussen 1910 en 2010, toen daalde het aandeel van christenen van 13,6 naar 4,2 procent.