‘Militair ingrijpen op Curaçao? Dat is te gek voor woorden’

Ronald van Raak, Kamerlid (SP)

Het gaat helemaal mis met Curaçao, voorziet Antillen-expert Ronald van Raak. Nederland staat machteloos, maar de eilanders kunnen vrijdag nog kiezen tegen de maffiastaat.

SP-Kamerlid Ronald van Raak in de Eerste Kamer. Foto Bart Maat/ANP

Voor Tweede Kamerlid Ronald van Raak (SP) is het duidelijk. De parlementsverkiezingen die vrijdag op Curaçao worden gehouden zijn niet minder dan een referendum over de toekomst van het eiland. „Wordt het een democratische rechtsstaat of een maffiastaat?”

De vervroegde verkiezingen op het eiland met 158.000 inwoners, dat deel uitmaakt van het Koninkrijk der Nederlanden, volgen nadat het kabinet-Koeiman in februari zijn parlementaire meerderheid kwijtraakte. De tijdelijke regering die daarna aan de macht kwam, wilde van verkiezingen afzien. Dit was reden voor demissionair minister Plasterk (Koninkrijkszaken, PvdA) om in te grijpen. Hij droeg de gouverneur op de verkiezingen te laten doorgaan. De Tweede Kamer kijkt bezorgd naar de ontwikkelingen.

Gaan wij echt na al die jaren militairen sturen die een gekozen regering omver moeten werpen? Dat is toch te gek voor woorden?

Sinds Van Raak in 2006 in de Tweede Kamer werd gekozen, houdt hij zich bezig met de Nederlandse Antillen. Op het Binnenhof staat hij te boek als erkend deskundige. Met zijn VVD-collega André Bosman strijdt hij al enkele jaren tegen de toenemende invloed van de onderwereld op de Antilliaanse eilanden Sint Maarten en Curaçao. De twee parlementariërs dienden in 2015 een motie in die leidde tot een grootschalig internationaal justitieel onderzoek naar witwassen en de illegale gokindustrie. Het onderzoek loopt nog, meerdere mensen zijn gearresteerd.

De grote verwevenheid tussen politiek en onderwereld baart Van Raak zorgen. „De marionetten van de maffia zitten in het parlement. Ik denk niet dat er één partij op Curaçao meedoet die echt helemaal zuiver is. Wel heb je enkele politici van goede wil.”

Op die mensen is zijn hoop gevestigd, maar veel vertrouwen op een goede afloop heeft Van Raak niet. „[Oud-premier] Gerrit Schotte, die de verkiezingen dreigt te winnen, is veroordeeld tot drie jaar cel. Hij mag eigenlijk geen politieke functies meer vervullen, maar in afwachting van zijn hoger beroep mag hij alsnog meedoen.”

Schottes partijgenoot Gilmar Pisas, interim-premier, verscheen de afgelopen dagen met foto’s in de Antilliaanse pers waarop hij gezellig keuvelend tussen lachende gevangen poseert. Van Raak heeft van het bezoek gehoord via zijn contacten op Curaçao. „Toen hij binnenkwam, heeft hij de gevangenen een schotelantenne beloofd. Van een bewaker hoorde ik dat hij gevangenen 1.500 gulden per maand, dat is 750 euro, heeft beloofd voor hun stem. Diezelfde premier Pisas heeft het onafhankelijke bestuur ontslagen van een fonds dat van criminelen afgepakt geld beheerde. Dat geld zou naar goede doelen gaan, maar hij wilde het gebruiken voor zijn eigen verkiezingscampagne.”

Dat kan allemaal?

„Dat gebeurt op dít moment op Curaçao. Er worden rechtstreeks stemmen gekocht. Via Facebook worden mensen opgeroepen hun stem te verkopen. Je hebt, behalve grote schepen en dure villa’s, ook diepe armoede op Curaçao. Die mensen denken: als ik een baan, koelkast of televisie voor mijn stem krijg, heb ik tenminste wat. Dat is het mechanisme: de combinatie van heel veel geld en de behoefte om armoede te verlichten.”

Eigenlijk een door en door rotte samenleving.

„Wat je ziet zijn kleine eilanden met een kleinschalig bestuur, die een spilfunctie vervullen in grote criminele netwerken waar zeer grote bedragen omgaan.”

En dat maakt deel uit van het Koninkrijk der Nederlanden.

„We zitten in een heel rare constructie. In het kader van het koninkrijksstatuut zijn wij verantwoordelijk voor goed bestuur. Maar dat kunnen we niet waarmaken, we kunnen niet vanuit Den Haag eilanden met een kleinschalig bestuur aan de andere kant van de wereld controleren. Daarom was ik ook in 2010 tegen de nieuwe staatkundige verhoudingen. Maar een meerderheid van de Kamer koos er toen voor Curaçao een autonoom land te laten worden. Dat is een heel grote fout geweest. Want als de verantwoordelijkheden niet helder zijn, is dat vragen om problemen.”

Stel dat Schotte de verkiezingen wint en hij komt aan de macht…

„Dat gebeurt niet. Hij komt niet door de screening, want hij hoort in de gevangenis te zitten. Maar dan vormt hij een regering met mensen die trouw aan hem zijn en zitten we nog met een probleem.”

Wat moet Nederland dan doen?

„Dan zitten we in een deadlock, we lopen vast. We zijn verantwoordelijk voor goed bestuur, maar moeten dat realiseren met een regering die direct is gelieerd aan de maffia.”

Dan kunnen we alleen maar ‘dag’ zeggen tegen Curaçao?

„Nee, dat kan ook niet. Dat wil de bevolking van Curaçao absoluut niet. Die kiest voor verbondenheid met Nederland. Maar niemand weet hoe het verder moet en dat is niet best.”

Dan rest alleen nog het zenden van militairen…

„Alles kan, maar zie je het gebeuren? Gaan wij echt na al die jaren militairen sturen die een gekozen regering omver moeten werpen? Dat is toch te gek voor woorden?”

Van Den Haag is dan niets meer te verwachten?

„Onze middelen zijn op. Daarom vind ik het belangrijk dat we Curaçao duidelijk maken dat dit geen gewone verkiezingen zijn, maar dat het ook over de positie van het koninkrijk gaat. Als Schotte vrijdag wordt gekozen, kan Nederland geen verantwoordelijkheid meer nemen voor goed bestuur.”