EC neemt juridische stappen tegen Hongarije

De Europese Commissie heeft een schriftelijke aanmaning naar Hongarije gestuurd met bezwaren over een nieuwe universiteitswet van premier Orbán.

Hongaarse demonstranten protesteren tegen premier Viktor Orbán in Boedapest. Foto Ferenc Isza/AFP

De Europese Commissie heeft Hongarije een schriftelijke aanmaning gestuurd met juridische bezwaren over een universiteitswet van premier Viktor Orbán die begin deze maand is aangenomen door het Hongaarse parlement. De wet verplicht internationale universiteiten die diploma’s uitreiken in Hongarije voortaan ook een vestiging in hun thuisland te hebben.

Volgens de EC is de nieuwe wet in strijd met het recht op academische vrijheid en is het onverenigbaar met de vrijheden die binnen de interne markt van de EU gelden. Ook zou de wet tegen de democratische waarden van de EU ingaan. De regering van Orbán heeft nu één maand de tijd om met een inhoudelijke reactie te komen op de brief.

Publieke vijand

Als de wet wordt ingevoerd, wordt het voortbestaan van de Central European University (CEU), in 1991 opgericht door de progressieve Hongaars-Amerikaanse filantroop George Soros, in Boedapest bedreigd. De CEU is een instelling voor sociale wetenschappen met studenten en docenten uit meer dan honderd landen en reikt zowel Hongaarse als Amerikaanse diploma’s uit, maar heeft uitsluitend een campus in Boedapest. Daarmee is het de enige internationale universiteit in Hongarije zonder campus op een buitenlandse locatie.

Orbán meent dat de universiteit zich schuldig maakt aan fraude en noemde de kritiek op de wet woensdag in het Europees Parlement “ongefundeerd”. Toch zien critici een andere doel van het nieuwe beleid: politieke repressie. Soros geldt als een publieke vijand van Orbán, omdat hij veel ngo’s in Hongarije die kritiek uiten op het beleid van de Hongaarse regering financiert.

Protest tegen autoritaire Orbán

Tienduizenden Hongaren zijn de afgelopen tijd de straat opgegaan om te demonstreren tegen de nieuwe wet. Maar de demonstranten zijn niet alleen ontevreden over het mogelijke einde van de CEU; ze willen ook dat de autoritaire premier Orbán opstapt. Hij heeft zich in korte tijd impopulair gemaakt met maatregelen als een mediawet die de journalistiek aan banden legt, de beperking van de macht van het Hooggerechtshof en de detentie van alle asielzoekers.

De EU reageerde desondanks tot nu toe terughoudend, ondanks onder meer felle kritiek van het Europees Parlement. Zo vroeg vicevoorzitter Frans Timmermans zich hardop af “welke kant Orbán op wil met zijn land?”, maar stelde hij enkel een onderzoek in, waarvan de schriftelijke aanmaning het resultaat is.

De EC kondigde naast het versturen van de brief aan dat zij de komende tijd opnieuw de dialoog zal zoeken met de Hongaarse overheid. Daarbij wil de Commissie niet alleen de universiteitswet ter sprake brengen, maar ook het asielbeleid en de nieuw aangenomen wet die de registratie verplicht van Hongaarse ngo’s die financiële steun ontvangen uit het buitenland.