Wat kan de badmeester doen tegen overlast?

Zwembad Dit jaar zijn al tien jongeren verbannen uit het Haagse Zuiderparkbad. Meer gemeenten hebben last van ‘zwembadproblematiek’.

Het Amsterdamse De Mirandabad vanuit de lucht. Het zwembad voerde een passensysteem in om overlast tegen te gaan. Fotografie ANP

Jonge vrouwen worden er „wekelijks” aangerand; het personeel wordt „met stenen bekogeld”. Per maand wordt er „tot duizenden euro’s” aan materiaal gesloopt en bezoekers die er wat van zeggen worden „zwaar fysiek mishandeld”. Vorige week werd Den Haag opgeschrikt door een brandbrief over de situatie in het Zuiderparkbad, die anonieme medewerkers verzonden naar lokale partij Groep de Mos en Haagse media. Volgens de afzenders is de situatie in het zwembad onhoudbaar: groepen jongens, vooral van Turkse of Marokkaanse afkomst, zouden zorgen voor grote problemen. De anonieme medewerkers wanen zich in „oorlogsgebied”.

Hoewel het onduidelijk is hoe serieus de brief moet worden genomen – nog geen van de (oud-)medewerkers van het Zuiderparkbad heeft bevestigd verantwoordelijk te zijn voor de brief – is ‘zwembadproblematiek’ iets waar veel gemeenten tegenaan lopen. Vorig jaar sloeg een groep jongens in het Ottenbad in Eindhoven bijvoorbeeld een badmeester in het gezicht, en gooide een tweede in het water. In de zomervakantie van 2015 werd in buitenzwembad De Bercken in het Limburgse Reuver een zwembadmedewerker bespuugd en werden meisjes lastiggevallen. En de meivakantie van het jaar daarvoor was het mis in het De Mirandabad in Amsterdam: vechtpartijtjes en schelden naar het personeel.

Wat moet je als badmeester met zo’n groep vervelende jongens?

Zwembadverbod

Antwoord op die vraag kan zwembadpersoneel vinden in zwembadenprotocol Vrolijk en Veilig, in 2010 met medewerking van de politie Haaglanden opgesteld door de samenwerkende zwembaden Zuid-Holland. „Zwembaden krijgen steeds vaker te maken met agressieve bezoekers”, staat in het voorwoord. Lastige bezoekers zijn volgens het protocol meestal tussen de 10 en 18 jaar en zowel autochtoon als allochtoon. Groepen jongeren kunnen het voor andere bezoekers verpesten in het zwembad, zo beschrijft het protocol, en ook „de zwembadmedewerker wil niet langer het mikpunt zijn van scheldpartijen, bedreiging en soms zelfs mishandeling”.

In het protocol is een schema opgenomen waarin per vergrijp – variërend van dronkenschap tot seksueel geweld – is aangegeven hoe lang een bezoeker uit het zwembad geweerd mag worden en wanneer de politie moet worden ingeschakeld. Voor belediging van het personeel kan iemand bijvoorbeeld een zwembadverbod krijgen van maximaal veertien dagen, maar wordt de politie er niet bijgehaald. Bij discriminatie moet de politie wel worden gebeld, en mag een toegangsverbod van maximaal een jaar worden opgelegd. Het zwaarst wordt gestraft voor aanranding en seksuele intimidatie: vijf jaar niet zwemmen en uiteraard de politie erbij.

Het zwembad is eigenlijk een mini-maatschappij”, zegt Marjolein van Tiggelen van het Nationaal Platvorm Zwembaden. Als je klein bent krijg je er zwemles; als je oud bent kom je er aquajoggen. „In Nederland hebben we 700 publieke zwembaden, met zo’n 100 miljoen bezoekers per jaar.”

Geen wonder dus dat er af en toe iets misgaat. Aard van de problematiek hangt meestal wel af van de locatie van het zwembad. Terwijl zwembaden in de Randstad last hebben van hinderlijke jeugd, hebben die in Oost-Groningen „last van het plafond dat naar beneden komt”, zegt Van Tiggelen. En hoewel de anonieme brief voor de gemeente Den Haag als een verrassing kwam, is het Zuiderparkbad al een tijdje het zwembad met de meeste incidenten van de stad. Volgens een woordvoerder van de gemeente ligt dat vooral „aan de wijk” waarin het bad staat en het feit dat „alle culturen daar samenkomen”. Dit jaar hebben al tien jongeren een toegangsverbod gekregen.

Pasjessysteem

Het Amsterdamse De Mirandabad heeft drie jaar geleden een pasjessysteem ingevoerd om de overlast tegen te gaan. Elke bezoeker boven de veertien jaar moet zich voordat hij een toegangspas krijgt legitimeren. Op de pas wordt vervolgens de volledige naam, geboortedatum en foto opgeslagen. „Zo weet je wie je binnen hebt”, zegt Molly Stam, hoofd zwembaden bij de gemeente Amsterdam. Als er herrie is, kan je de boosdoeners makkelijk aanspreken en de toegang tot het zwembad ontzeggen. Maar zo’n pas heeft ook nadelen, zegt Stam. „Met lekker weer staan ze hier in enorm lange rijen voor de deur omdat iedereen zonder pas eerst zijn ID moet laten zien.” Ook de Commissie Persoonsgegevens Amsterdam heeft vraagtekens gezet bij de pas: de privacy van de bezoekers zou in het geding zijn.

Volgens Stam werkt de pas sowieso alleen in combinatie met goede handhaving in het bad zelf. „Continuïteit bij de medewerkers is heel belangrijk”, zegt ze. „Als jongens elke dag dat ze komen zwemmen dezelfde gezichten zien, weten ze: daar kan ik geen kattenkwaad bij uithalen.” Toch lijkt de pas ook wel invloed te hebben. De eerste tien dagen na de invoering van de zwembadpas in mei 2014 werd zeven jongens de toegang tot het bad ontzegd. Het afgelopen half jaar kwam dat nog maar drie keer voor. „Het werkt zeker afschrikwekkend”, zegt Stam.

Ook andere zwembaden werken met dit soort systemen. Zwembad De Fakkel in Ridderkerk heeft bijvoorbeeld al tien jaar een poortjessysteem dat werkt met vingerafdrukken.

Het Zuiderparkbad heeft inmiddels ook identiteitscontroles voor iedereen boven de veertien jaar ingevoerd. Daarnaast zijn er twee extra beveiligers aan de deur gezet en is het cameratoezicht geïntensiveerd. Of deze maatregelen blijvend zijn, is nog niet duidelijk. Verantwoordelijk wethouder Rabin Baldewsingh van Sport wil eerst goed onderzoek doen naar de situatie. Zijn woordvoerder laat weten dat de politie onder meer aan het nagaan is hoeveel aangiftes er dit jaar precies zijn gedaan rond incidenten in het zwembad.