Ambitieus Brussels plan voor vaderschapsverlof, maar weinig kansrijk

Verplicht vaderschapsverlof, recht op deeltijdwerk, meer sociale zekerheid voor freelancers. Mooie plannen van de Europese Commissie die op sociaal terrein weinig te zeggen heeft.

Foto Ilvy Njiokiktjien/ANP

Een ruimer zwangerschapsverlof in alle EU-landen, was dat niet een goed idee? De Europese Commissie lanceerde dat plan in 2015. Het werd meteen afgeschoten. Voor lidstaten is sociaal beleid geen ‘Brusselse’, maar een nationale aangelegenheid.

Toch doet de Commissie deze woensdag een nieuwe poging, met de presentatie van de ‘sociale pijler’. Onder die noemer bepleit de Commissie voorstellen over betaald vaderschapsverlof (10 dagen, in heel Europa), vier maanden onoverdraagbaar ouderschapsverlof voor vrouwen én mannen en meer sociale zekerheid voor freelancers. Het doel is tweeledig: gelijkere verdeling van de zorg tussen man en vrouw en Europa een socialer gezicht geven.

„Nog altijd ligt de activiteitsgraad van vrouwen 11 procent lager”, zegt de met Sociale Zaken bevoegde Belgische eurocommissaris Marianne Thyssen. En wat betreft de sociale ‘facelift’: op de steeds flexibelere arbeidsmarkten in Europa wil Thyssen sociale bescherming afdwingen voor freelancers. De steeds populairder wordende nulurencontracten zijn zorgwekkend, zei Thyssen eerder tegen Belgische media. Ze wil een breed debat over de sociale toekomst van Europa. „Het is tijd dat we eens grondig discussiëren over waar we naartoe willen.”

Verzet tegen bezuinigingsbeleid

De sociale voorstellen komen op een moment dat de Commissie steeds fellere kritiek krijgt vanwege het strenge begrotingsbeleid in Europa. Alleen door hard te bezuinigen kan de EU de eurocrisis te boven komen, zo luidt inmiddels tien jaar het Brusselse mantra. Daartegen groeit het verzet.

„Gelukkig komt de Commissie nu eindelijk met iets sociaals”, zegt PvdA-europarlementariër Agnes Jongerius. „Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker had beloofd om van de EU ook een sociale ‘triple A’ Unie te maken. Deze voorstellen zijn een veelbelovende poging daar toe.”

Het zijn slechts mooie plannen, vindt VVD-europarlementariër Cora van Nieuwenhuizen. „De Commissie kan die plannen leuk opschrijven, maar ze gáát hier helemaal niet over.” Sociaal beleid is een nationale bevoegdheid en dat moet zo blijven, zegt Van Nieuwenhuizen. „We hebben Nederland al opgedeeld in 32 verschillende arbeidsmarktregio’s. Daar bovenop nog eens bemoeienis uit Brussel, dat kunnen we echt niet gebruiken.”

De Commissie heeft volgens Van Nieuwenhuizen toegevoegde waarde als het gaat om interne markt en internationale handel. „Op die terreinen heb je elkaar als landen nodig. Maar sociaal beleid kunnen we in Nederland prima zelf regelen.”

Cosmetische operatie

SP-fractieleider in het Europees Parlement Dennis de Jong noemt de Commissieplannen „niet meer dan een cosmetische operatie.” Hij hamert al jaren op een strengere Europese aanpak van verdringing op de arbeidsmarkt door werknemers uit goedkopere EU-landen. „Op dat terrein kan de Commissie echt hándelen, maar doet het niet. In plaats daarvan delen ze nu weer een mooie tekst uit.”

GroenLinks-europarlementariër Bas Eickhout noemt de voorstellen „typische Juncker-politiek.” Eickhout: „Als daarna de landen het verwerpen, kan de Commissie zeggen: ‘aan ons heeft het niet gelegen’.”

Liever ziet Eickhout een Commissie die zich richt op de aanpak van de grotere sociaal-economische problemen. „Betere verlofregelingen, niets mis mee. Maar ik heb grotere zorgen over de hoge werkloosheid en het uitblijven van een geloofwaardige Europese investeringsagenda.”

De sociale plannen van de Europese Commissie gaan nu naar het Europees parlement en de Raad van ministers uit de EU-landen. Vooral in de Raad wordt veel weerstand verwacht tegen de ‘bemoeienis van Brussel’.

Vaders kunnen na de geboorte wel kiezen voor onbetaald verlof: Hoe hou je die ‘papadag’ betaalbaar?