Tech is schadelijk voor u!

Techboek

In zijn pamflet waarschuwt Sidney Vollmer tegen verslaving aan nieuwe media.

Foto Istock, mongtage NRC

On/Off is zo’n boek dat de lezer wakker wil schudden. Digitale technologie heeft het leven makkelijker gemaakt, maar brengt tegelijk de samenleving steeds meer uit balans, schrijft techexpert en reclamemaker Sidney Vollmer. Minutieus somt hij de negatieve gevolgen op van de digitale revolutie: van telefoons die neuroses veroorzaken en algoritmes die ons veranderen in willoze consumenten, tot digitale monopolisten die de economie ontwrichten en het grondrecht op privacy hebben gedegradeerd tot een transactiemiddel.

On/Off sluit naadloos aan bij een reeks boeken en artikelen die de laatste tijd over dit onderwerp verschijnen. Deze maand verschijnen maar liefst twee andere boeken – van de Amerikaanse psycholoog Adam Alter en van NRC-redacteur Wouter van Noort – over smartphone- en mediaverslaving.

In die zin voelt reclameman Vollmer de tijdgeest haarfijn aan: 2016 is het jaar waarin we erachter kwamen dat grote techreuzen als Facebook en Google desinformatie verspreiden en zo een gevaar vormen voor de democratie, dat de software van diezelfde bedrijven ons opsluit in filterbubbels en dat een handvol techbedrijven hele beroepsgroepen dreigt weg te vagen. Ondertussen besteden we steeds meer tijd doelloos swipend op onze smartphones, waarmee we de macht van Silicon Valley alleen maar vergroten. Geen wonder dat we steeds meer onbehagen voelen bij de technologie waarmee we onszelf omringen.

Vollmers anti-techpamflet is ook een persoonlijk relaas. Elk hoofdstuk begint met een jeugdherinnering; hoe hij muziek van de radio opnam op casettebandjes, hoe de familie naar de videotheek ging om een VHS-band uit te zoeken. Muziek en films verzamelen vergde in zijn jeugd meer inspanning dan nu, waardoor die uitingen vanzelf meer waarde kregen, schrijft Vollmer. Hij gaat eraan voorbij dat de afleiding die hij zelf ervaart door de overdaad aan media-aanbod nog steeds een keuze is. Niemand verplicht hem een Spotify- of Netflix-abonnement te nemen.

De lezer leert ook Vollmers redelijk obsessieve persoonlijkheid kennen. Bezeten verzamelt hij muziek op zijn computer. Het roept de vraag op in hoeverre producenten alleen verantwoordelijk zijn voor de digitale verslaving van hun gebruikers. „Wil je geen slaaf van de technologie zijn, gedraag je dan niet zo slaafs”, schreef mediaredacteur Peter Zantingh onlangs in deze krant.

Toch slaagt Vollmer in zijn opzet: zijn onbehagen over digitale technologie overbrengen op de lezer. Vooral op het eind, wanneer Vollmer oplossingen aandraagt, wordt zijn toon bevlogen. Hij voorspelt dat digitale technologie net zoiets wordt als roken en vlees eten: iets waarvan we langzaam zijn gaan inzien dat het ongezond en on-ethisch is. „De vlam van big Tobacco hebben we samen gedoofd. Asbest is verdwenen, de plofkip is op weg. Overtollig suiker en vet in ons eten dringen we gram voor gram terug. Digitalisme is minstens even schadelijk. En ook hier hebben we, samen, potentieel voor verandering.”

Alles wijst erop dat die verandering eraan zit te komen.