Noord-Korea wil nu een kléíne kernbom maken

Er is genoeg splijtstof voor 20 à 25 kernbommen. Nu is het de vraag of de grote bommen ook kleiner te maken zijn. Zodat ze op een raket zouden passen.

Noord-Korea test haar kernbommen en hydrogene bommen in het Mantapsangebergte. Foto Ahn Young-joon/AP

Op verzoek van de Republikeinse leider in de Senaat komt de voltallige senaat woensdag op bezoek in het Witte Huis om te praten over Noord-Korea. Maar hoe bedreigend is Noord Korea als kernmacht? Dat hangt uitsluitend af van de vraag of het land erin is geslaagd zijn kernbommen zó te verkleinen dat ze op een betrouwbare raket passen.

Als betrouwbaar gelden op dit moment de Nodong-1-raket met een bereik van 1500 kilometer en de verschillende raketten die zijn afgeleid van de vermaarde Scud. Hun maximale bereik is ruwweg 1000 kilometer, voldoende om Seoel te halen. De Nodongs bestrijken ook Japan. Andere raketten, zoals de Musudan en de onderzeebootraket Pukkuksong-1, laat staan de intercontinentale KN-08 en KN-14, heten nog ‘in ontwikkeling’.

In het westen heerst onzekerheid over de vraag of de Noord-Koreaanse bommen al op een raket passen. Vorig jaar maart zei de Amerikaanse admiraal Bill Gortney tegenover een senaatscommissie dat hij dacht van wel. Generaal Mark Welsh dacht van niet.

Genoeg splijtstof

Vast staat dat Noord Korea inmiddels genoeg splijtstof heeft voor de fabricage van twintig à vijfentwintig kernbommen. In Yongbyon produceert de zogenoemde ‘tweede reactor’ uit 1985, de 5 MWe-reactor, gemiddeld per jaar genoeg plutonium voor één bom. De moderne uraniumverrijkingsinstallatie in dezelfde plaats zou jaarlijks uranium voor zes bommen leveren. De installatie met tweeduizend gascentrifuges werd in november 2010 aan Amerikaanse experts getoond. Atoombureau IAEA gaat er vanuit dat de verrijkingscapaciteit sindsdien is verdubbeld.

Het lijkt ook wel zeker dat Noord Korea inmiddels weer één of meer bommen gereed heeft voor een ondergrondse kernproef in het berggebied bij Punggye-ri, in het noordoosten van het land. Satellietopnamen lieten de afgelopen weken grote activiteit zien aan het begin van de lange tunnels die voor de proeven worden aangelegd. Google Earth toont verrassend gedetailleerde opnamen van het complex, dat een jaar of tien geleden werd ontwikkeld.

Vijf kernproeven

Sinds oktober 2006 heeft Noord-Korea daar vijf kernproeven gedaan, de laatste in september vorig jaar. Op de eerste proef van 2006 na waren al deze testen, gemeten naar de energie die er volgens seismologen vrij kwam, waarschijnlijk een redelijk succes. Over de aard van de bommen die er explodeerden bestaat geen duidelijkheid. Slechts in twee gevallen ontsnapte er een minuscule hoeveelheid radioactief materiaal (xenon-133). Kennelijk beheersen de Noord-Koreanen ook de techniek van ‘containment’, de gasdichte afsluiting van hun ondergrondse testtunnels.

Noord-Korea heeft beweerd dat bom nummer vier, die in januari 2016 ontplofte, een waterstofbom was. In waterstofbommen treedt behalve splijting van plutonium of uranium ook fusie op van bijzondere waterstofsoorten. Ze hebben een enorme explosieve kracht. Het Westen heeft sceptisch gereageerd op de mededeling, maar later is het vermoeden uitgesproken dat een ‘gebooste’ splijtingsbom was ontploft. Zulke bommen krijgen het rendement van de splijtingen verhoogd door de fusie van een kleine hoeveelheid deuterium en tritium. Die levert veel neutronen.

Volgens David Albright van het instituut ISIS moeten de Koreaanse beweringen over waterstofbommen serieus worden genomen. Er zijn aanwijzingen dat Noord-Korea bij Hungnam lithium-6 produceert. Deze stof is essentieel voor de productie van tritium: te gebruiken voor boosting of voor grootschalige fusie.

Miniaturisering

Het verontrustende is dat de weg naar miniaturisering langs deze technieken loopt. Die route kan voor Noord-Korea niet al te lastig zijn. De Amerikanen wisten hun reusachtige Hiroshima- en Nagasaki-bommen in 10 jaar zó te verkleinen dat ze praktisch in een (flinke) koffer pasten. Toen Kim Jong-un vorig jaar maart een wapenfabriek bezocht hingen daar schema’s van waterstofbommen aan de muur.