Column

Lente? Ik zie geen enkele lente

De opluchting trok door de beurzen, triomf door een deel van de sociale media. Waar blijft die patriottische lente nou?, klonk het cynisch op Twitter na de verkiezingsuitslag in Frankrijk. De pro-Europese, globalistische, hervormingsgezinde Emmanuel Macron gaat door naar de tweede ronde van de presidentsverkiezingen.

De anti-Europese, nationalistische, anti-immigratiekandidaat Marine Le Pen ook, maar Macron behaalde een paar procentpunt meer stemmen. Volgens opiniepeilers gaat Macron de tweede ronde op 7 mei winnen. Brussel blij: Commissie-baas Juncker feliciteerde Macron. Europarlementariër Sophie in ’t Veld (D66) doopte de lente maar meteen om: „Een progressieve, Europese lente breekt definitief door.”

Triomf lijkt mij misplaatst, niet alleen omdat de verkiezing nog moet komen. Juichen dat de globalisten winnen van naar binnen gekeerde nationalisten wekt de indruk dat met een overwinning de kous af is. Dit is geen wedstrijd waarna je tevreden huiswaarts keert zonder ooit nog aan de andere partij te denken. Tel je de stemmen die Le Pen zondag haalde op bij die van die andere anti-EU-kandidaat Mélenchon, dan zit je op meer dan 40 procent. Daar zitten mensen tussen die een probleem hebben met de EU, met globalisering, en/of met immigratie. Dat is nogal wat. Lente? Waar?

Als Macron president wordt, wordt hij dat ook van hen. Zijn plan voor Frankrijk is de economie hervormen, bijvoorbeeld de regels rond de arbeidsmarkt die volgens hem zorgen voor massawerkloosheid. Is dat genoeg om te voorkomen dat bepaalde groepen structureel verliezen? Ik ben bang van niet.

Westerse landen voeren heel verschillend sociaal-economisch beleid, maar verliezers van de globalisering (of van de digitalisering, flexibilisering en robotisering) zijn er overal. In landen met hard sociaal beleid zoals de Verenigde Staten én in landen met veel ruimhartiger beleid, zoals Finland. Hervorming van het sociale stelsel bleek in Nederland en Duitsland geen wondermiddel, waarom zou dat in Frankrijk wel zo zijn?

We zijn gewend te denken in macrobeleid, in grote veranderingen voor iedereen. Maar de interessantste oplossing die ik hoor is: zoek het in decentraal beleid, ter plekke waar het moeilijk is. Mijn collega René Moerland reisde onlangs langs verliezers van de globalisering, in provinciestadjes in Frankrijk, Duitsland en Finland. Hij vond een verrassende rode draad in hun verhalen. Ze klaagden over immigratie, islam, de EU, politici en media die niet aan hun kant stonden, maar ze zagen ook een andere oplossing voor hun problemen. Namelijk: red jezelf door te leren, zodat je je kunt aanpassen aan verandering. Dat geeft vertrouwen. Ik zou zeggen: help daarbij. Als dat gelukt is, dan is het lente.

Marike Stellinga vervangt tijdelijk Tom-Jan Meeus op deze plek.