Recensie

Aukje Koks weigert zich te beperken

Aukje Koks. Scattered opinions, 2009, oil on pieces of unstretched linen, dimensions variable. Beeld Galerie Stigter Van Doesburg,

Aukje Koks zoekt graag de grenzen op, en glipt er regelmatig overheen. Neem haar nieuwe tentoonstelling bij Stigter Van Doesburg. Die bevat werk van allerlei aard: er hangen schilderijen die mooi en slim en virtuoos zijn, tekeningen die nog het meest lijken op handige voorstudies en ook tekeningen en schilderijen die zo triviaal lijken (krasserig, onhandig, uitgeknipterig) dat je haar bijna wilt toeschreeuwen: Kom nou toch! Je kunt zoveel beter! Moet het echt zo lullig?

Maar dat is natuurlijk de crux: ja, het moet echt zo lullig. Soms. Koks is een kunstenaar die structureel weigert zich te beperken tot de bekende categorieën, zowel in de kunst als in de werkelijkheid – en die twee liefst in elkaar laat overlopen. Koks maakt graag variaties op de trompe-l’oeil: ze schildert bijvoorbeeld op doek een schaar, en knipt die vervolgens zo uit (!) dat je even denkt dat er een echte aan de muur hangt. Of een serie tekeningen van vogeltjes, schijnbaar achteloos uitgevoerd op fladderende kladblaadjes, maar zo precies dat ze zomaar zouden kunnen wegwapperen. En steeds als je wordt meegesleept, de grens van de illusie overglipt, drukt Koks je weer hardhandig terug in de werkelijkheid en hangt er ineens weer een minder overtuigend knipsel, een tekening vol krassen, of een schilderij met zo’n onmogelijke combinatie van beelden (vlekken, fietssleuteltjes, silhouetten, babyflesjes) dat je, ondanks jezelf, verbaasd je hoofd schudt.

Precies dat voortdurend en steeds uitdagender balanceren op de grens van de illusie maakt Koks’ werk spannend. Ze lijkt voortdurend op scherp te staan, zich steeds overmatig bewust van de valkuilen van een illusionistisch schilderij. Tegelijk geeft ze soms een glimp van ongegeneerde schoonheid: vooral de twee doeken waarop ze een vaas met bloemen heeft gespoten, zo dat het lijkt of het geheel onscherp is, en daar vervolgens een haarscherp element overheen zet, zijn diep verleidelijk. Daar had ik wel meer van willen zien, maar aan de andere kant: als er geen krasserige tekening van een achthoekig gebakken ei tegenover had gehangen was Koks Koks niet meer. De ongrijpbaarheid houdt haar goed.