Column

Vraagje: waarom is Iran toch zo’n dodelijk gevaar?

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

Foto Abedin Taherkenareh/EPA

In Teheran, waar ik niet helemaal toevallig ben, is het een stuk lekkerder weer dan bij u in Nederland, en in het prachtig onderhouden Lalehpark zitten jonge mensen gezellig op het gras wat te praten. Ik weet niet of het de winkeliersvereniging of de gemeente is, maar tussen het postmuseum en het Golestan-paleis heeft iemand zorgvuldig goudsbloemen geplant rond de bomen. Groepen toeristen slenteren door de straten. Welkom in Iran, het land dat een leidende staatssponsor is van terrorisme.

Althans volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Rex Tillerson. Die bevestigde vorige week dat Iran zijn verplichtingen onder het nucleaire akkoord met de wereld nakomt. Je zou kunnen denken dat naleving van het nucleaire akkoord enige ontspanning zou produceren. Maar nee. Tillerson voegde eraan toe dat „Irans provocerende acties de Verenigde Staten, de regio en de wereld bedreigen”. Washington gaat de komende drie maanden eens goed kijken of opheffing van sancties wel in het Amerikaanse veiligheidsbelang was.

In de tussentijd dreigen al nieuwe sancties. Het Congres wil Boeing verbieden nieuwe vliegtuigen aan Iran te leveren, waarvoor Obama toestemming heeft gegeven. De Iraniërs zouden er wel eens oorlogshandelingen mee kunnen verrichten. U weet dat Airbus in dat geval ook niet mag leveren, wegens zijn Amerikaanse onderdelen. Het Congres wil ook de Revolutionaire Garde, de waakhond van de islamitische revolutie, op de terreurlijst zetten. Dat laatste zou in feite alle economische voordelen van het akkoord voor Iran naar de prullenbak verwijzen. De Garde heeft zich namelijk in de Iraanse economie ingegraven. Wie met een van haar vele bedrijven zaken zou doen, zou dan op enorme boetes moeten rekenen.

Het vooruitzicht van zo’n ontwikkeling heeft al een verkillende invloed gehad op de internationale handel met Iran – grote bedrijven kunnen zich geen ruzie met de VS permitteren. Overigens heeft het akkoord de Iraanse economie hoe dan ook nog niet veel opgeleverd. De jeugdwerkloosheid is gestegen tot 30 procent – die gezellige meisjes en jongens op het gras in het park zijn waarschijnlijk werkloos.

Maar daar kom ik later nog wel eens terug. Mijn punt vandaag is een vraag, of liever twee vragen. 1) Waarom blijft Derde-wereldland Iran voor Amerika zo’n dodelijk gevaar? Kennelijk gevaarlijker dan de Islamitische Staat, want daarover hoor je nauwelijks meer uit Washington. Waar blijft dat geweldige plan van Trump om IS met wortel en tak uit te roeien? Hè? Hè?

U zegt nu: de bezetting van de Amerikaanse ambassade in Teheran. Maar waarom is die bezetting dan zo traumatisch en het Saoedische aandeel in de aanslagen van 9/11 niet? En vraag 2), als Iran terroristisch is, is Saoedi-Arabië dat dan niet, dat van Indonesië tot Nederland radicalisering van gelovigen in de hand werkt met ruime financiële ondersteuning van scholen en moskeeën? Zie de NRC van zaterdag.

Maar zoals minister Tillerson Iran verketterde, zo prees zijn collega van Defensie Mattis tegelijkertijd Saoedi-Arabië de hemel in als een land dat zijn verantwoordelijkheden als leidende mogendheid in de regio op zich neemt. Ja ja. Kennelijk door de infrastructuur van het arme buurland Jemen nu al twee jaar plat te bombarderen.

Op vraag 2) heb ik ook geen antwoord. Lucratieve wapenleveranties kunnen maar een deel van de verklaring zijn. Ik hou me aanbevolen. Begrijp me goed, het Iraanse regime is repressief en steunt volstrekt foute vrienden in de regio. Maar bedreigt het de wereld? Nee.