Twee leiders: rijzende ster en veteraan

Spitzenkandidaten van Alternative für Deutschland De gematigde Alice Weidel geldt voor radicalen in de partij als links, medeoprichter Alexander Gauland lag buiten de AfD onder vuur om vluchtelingentaal.

Alice Weidel. Foto Ina Fassbender/AFP

Een typische AfD’er is Alice Weidel (38) niet. De rijzende ster in de Duitse anti-immigratiepartij werd zondag samen met politiek veteraan Alexander Gauland aangewezen als Spitzenkandidat om de verkiezingscampagne van de AfD te gaan aanvoeren.

De 38-jarige econoom heeft zes jaar in China gewoond, waar ze onder meer bij de Bank of China werkte. Ze spreekt Mandarijn. Ook werkte ze bij Goldman Sachs in Frankfurt. En nu woont ze met haar vrouw en twee kleine kinderen aan het Bodenmeer in het zuiden van Duitsland, waar ze als consultant bedrijven adviseert.

Landelijk is Weidel nog amper bekend. Maar ze is al sinds de oprichting in 2013 lid van de AfD en zit sinds 2015 in het landelijk bestuur. Nu de positie van voorzitter Petry ernstig (zo niet fataal) verzwakt is, heeft ze kans hét gezicht van de partij worden. Maar ze moet zich nog bewijzen. Eerder dit jaar mislukte een poging lijsttrekker in Baden-Württemberg te worden.

Weidel geldt als gematigd, en bij radicalere partijaanhangers zelfs als links. Haar liberale economische overtuigingen zijn in de partij geen gemeengoed meer, sinds oprichter Bernd Lucke in 2015 als voorzitter werd afgezet en veel liberalen de partij verlieten. Dat haar partner een vrouw is, is haar op internet op haatreacties komen te staan van rechts-radicale aanhangers van de AfD, een partij die traditionele gezinswaarden hoog in het vaandel heeft staan.

Eerder steunde ze een voorstel Björn Höcke, controversiële afdelingsvoorzitter van Thüringen, uit de partij te zetten nadat hij had opgeroepen tot een breuk met de schuldbewuste wijze waarop Duitsland omgaat zijn historie. Zondag zei ze dat ze met hem zal samenwerken en campagnevoeren zolang de procedure nog loopt.

De Turkse Duitsers die in het referendum stemden voor uitbreiding van de presidentiële macht noemde ze „Erdogans vijfde kolonne”. Ze raadde hun aan „daarheen te gaan waar het ze blijkbaar het best bevalt, waar ze ook thuishoren: Turkije”.

Begin dit jaar baarde ze op tv opzien met een harde uithaal. Na de moord op een studente, gepleegd door een vluchteling, zei ze dat Merkel „vanzelfsprekend” medeverantwoordelijk is voor de moord.

Alexander Gauland. Foto Ina Fassbender/AFP

Alexander Gauland was decennia actief binnen de CDU, onder meer als woordvoerder en als staatssecretaris van Justitie in de deelstaat Hessen. In 2013 brak hij met de christen-democraten en werd hij een van de oprichters werd van de Alternative für Deutschland. De AfD was toen vooral gericht tegen de euro en werd gedomineerd door economen, maar voor Gauland speelde een veel bredere onvrede over Merkel en haar beleid, dat volgens haar ‘zonder alternatief’ was alternativlos.

De gepromoveerde jurist Gauland (76) is vicevoorzitter en nestor van de partij. Hij verzette zich eerder dit jaar tegen het initiatief van Frauke Petry de radicaal-nationale Björn Höcke uit de partij te zetten, om retoriek verwant met die van nazi’s.

Volgens Gauland is binnen de AfD geen fundamenteel meningsverschil over de strategie of politieke koers, hooguit een verschil in toon en presentatie. Na het partijcongres zei hij: „We zijn niet naar links gegaan, we zijn niet naar rechts gegaan, we zijn een partij van het midden en we willen iedereen meenemen.”

De welbespraakte Gauland is een bekende verschijning op tv. Buiten de AfD is hij felomstreden. Vorig jaar maakte hij een golf van verontwaardiging los, toen hij over de zwarte topvoetballer Jérôme Boateng zei: „De mensen vinden hem als voetballer goed. Maar ze willen een Boateng niet als buurman hebben.” Later zei hij dat de huidskleur van Boateng, een van de populairste voetballers van Duitsland, hem onbekend was.

Veel kritiek kreeg hij in 2015 toen hij de ophef in Duitsland over de vluchtelingenstroom „een geschenk” noemde. Het klopte dat de partij sterk groeide door crisis – de AfD viel het beleid van Merkel als enige partij van het begin af aan hard aan.

Gauland werd in 1941 geboren in Saksen, in het oosten van Duitsland. Hij is genoemd naar de Russische tsaar Alexander I. Toen hij 18 jaar was, ontvluchtte Gauland de DDR, waar hij niet mocht studeren. Hij schreef boeken over de geschiedenis van het conservatisme. Hij is getrouwd en heeft één dochter – die zich vorig jaar in het openbaar distantieerde van zijn uitspraken over vluchtelingen.