NRC checkt: ‘Oudere werkzoekende meest gediscrimineerd’

Dat zei 50Plus-Kamerlid Corrie van Brenk onlangs in een Kamerdebat.

Foto Koen van Weel/ANP

De aanleiding

De Tweede Kamer debatteerde deze maand over racisme en discriminatie. Corrie van Brenk van 50Plus vroeg speciale aandacht voor discriminatie van ouderen op de arbeidsmarkt. Ze zei dat „met name ouderen door werkgevers worden gediscrimineerd, meer nog dan allochtonen”. We checken of die bewering klopt.

Waar is het op gebaseerd?

Van Brenk verwees naar een analyse van de arbeidsmarkt door uitkeringsinstantie UWV. Daarin staat dat volgens een onderzoek van het bureau Panteia uit 2015 naar de selectie van cv’s door werkgevers „met name oudere werkzoekenden worden gediscrimineerd”. Navraag bij Van Brenk leert dat zij zich ook baseert op andere bronnen, waaronder een overzicht van meldingen van discriminatie uit 2016 van de Landelijke Vereniging tegen Discriminatie (LVtD).

En, klopt het?

Leeftijd was vorig jaar na ras de meest gemelde grond voor discriminatie (461 tegenover 1.937 meldingen), blijkt uit de rapportage van het LVtD. Maar het gaat bij leeftijdsdiscriminatie ook om discriminatie van jongeren. Specifieke cijfers over de discriminatie van ouderen geeft het LVtD niet. Bovendien heeft maar 26 procent van de meldingen betrekking op discriminatie op de arbeidsmarkt. Uit verschillende studies blijkt ook dat veel discriminatie-incidenten nergens gemeld worden en daardoor buiten de registraties blijven, schrijft het LVtD. Deze rapportage biedt dus geen uitkomst.

Daarom zoeken we verder, maar veel cijfermateriaal is er niet. Het Sociaal en Cultureel Planbureau deed in 2014 onderzoek waaruit bleek dat een kwart van de Nederlanders in dat jaar discriminatie had ervaren. Leeftijd werd relatief iets vaker genoemd als grond dan etnische komaf (10 tegenover 8 procent). Vooral in de leeftijdsgroep tussen 55 en 64 jaar wordt discriminatie op grond van leeftijd ervaren. Bijna vier op de tien werkzoekenden uit deze groep zijn ervan overtuigd gediscrimineerd te zijn bij de zoektocht naar een baan, bleek uit het SCP-onderzoek. In de leeftijdsgroep 45-54 jaar betrof dit 24 procent.

Bij de etnische groepen verschillen de percentages per groep nogal. Marokkaanse en Turkse Nederlanders voelen zich relatief vaak gediscrimineerd bij het zoeken naar werk (41 en 35 procent), terwijl dit percentage bij Surinamers en Oost-Europeanen lager ligt (29 en 26 procent). Gemiddeld komt dit percentage bij allochtonen uit op 28 procent, wat iets lager is dan het gemiddelde van de twee leeftijdsgroepen vanaf 45 jaar (31 procent). Maar dit is ervaringsonderzoek en dat heeft z’n beperkingen, zegt socioloog Lieselotte Blommaert van de Radboud Universiteit, die veel onderzoek deed naar arbeidsmarktdiscriminatie. „Het is niet per se een goede indicator van daadwerkelijke discriminatie.”

Een betere indicator is het onderzoek van Panteia uit 2015. Dat vergelijkt verschillende vormen van arbeidsmarktdiscriminatie met behulp van zogeheten ‘praktijktests’. De onderzoekers plaatsten cv’s van ruim 1.700 fictieve kandidaten uit verschillende groepen op online cv-databanken. De kandidaten verschilden niet als het gaat om opleiding en andere kwalificaties. Vervolgens werd gekeken hoe vaak werkgevers doorklikten op de cv’s en hoe vaak ze kandidaten benaderden via e-mail of telefoon/voicemail. Ook werd gekeken hoeveel gemiste oproepen kandidaten hadden. Bij het doorklikken op de cv’s en het aantal ontvangen reacties op e-mails en voicemails werden oudere kandidaten (45-50 jaar) ten opzichte van jongere kandidaten (rond 35 jaar) even vaak gediscrimineerd dan allochtonen ten opzichte van autochtonen. Als we kijken naar gemiste oproepen is er wel een klein verschil; autochtone mannen hadden gemiddeld 2 tot 4 keer zo veel gemiste oproepen van verschillende werkgevers als allochtonen, terwijl jongere kandidaten 6 keer zo veel gemiste oproepen hadden als oudere kandidaten. Voor slechts één op de drie uitkomsten is dus bewijs dat de invloed van leeftijd groter is dan die van etniciteit.

Conclusie

Het onderzoek van Panteia, waar Van Brenk zich vooral op baseerde, wijst niet overtuigend op meer discriminatie van ouderen dan van allochtonen. Andere cijfers of onderzoeken die een goede vergelijking mogelijk maken zijn er niet. We beoordelen de uitspraak als niet te checken.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt