Obama wil zich wijden aan democratie

Verenigde Staten

Tijdens zijn eerste openbare optreden als oud-president sprak Barack Obama over wereldproblematiek, de media en de rol van geld.

Oud-president Obama gaat op maandag in gesprek met jonge leiders bij de Universiteit van Chicago. Foto Scott Olson/Getty Images/AFP

Het T-woord nam hij niet in de mond. Voormalig president Barack Obama verscheen maandag voor het eerst sinds de inauguratie van zijn opvolger Donald Trump weer in het openbaar. Aan de Universiteit van Chicago, waar hij zelf doceerde, sprak hij met jongeren over politiek engagement en idealisme – en uitsluitend daarover.

Over het presidentschap van zijn opvolger – Trumps regering passeert zaterdag de symbolische mijlpaal van honderd dagen, terwijl vrijdag om middernacht een overheidssluiting dreigt – liet Obama zich niet uit. Hij brak het ijs aan de Universiteit van Chicago met de woorden: „Wat is er zoal gebeurd terwijl ik weg was?”

De 55-jarige Obama wil zijn postpresidentiële leven in eerste instantie wijden aan het versterken van de Amerikaanse democratie, zo vertelde hij. Hij is nog steeds bezorgd over kwesties als klimaatverandering, ongelijkheid en geweld. Allemaal ernstige problemen, maar oplosbaar, aldus Obama. „Wat ons ervan weerhoudt ze op te lossen en meer vooruitgang te boeken, heeft te maken met onze politiek en ons publieke debat.”

Gewoon burger

Zondag sprak Obama in Chicago, de stad waar zijn bibliotheek komt te staan en waar de Obama’s zich weer zullen vestigen als hun jongste dochter geslaagd is voor haar eindexamen in Washington. Hij bezocht er een besloten bijeenkomst met achterstandsjongeren. Eind mei is hij in Europa, voor het eerst weer als gewoon burger. Hij zal dan bij de viering van vijfhonderd jaar protestantse kerk in Duitsland zijn. Zijn reis valt samen met Trumps eerste presidentiële bezoek aan Europa, hij zal in Brussel zijn voor een NAVO-top. Volgens Trumps medewerkers is de timing toeval.

Oud-president Obama begroet op maandag jonge leiders bij de Universiteit van Chicago. Foto Scott Olson/Getty Images/AFP

Obama’s beroemde uitspraak uit 2004, dat er geen rode of blauwe staten zijn, alleen de Verenigde Staten van Amerika, was „ambitieus bedoeld”, zei hij maandag. Als oorzaken van de erosie van de Amerikaanse democratie noemde hij gerrymandering, het hertekenen van stemdistricten waardoor het moeilijk wordt de zittende partij weg te stemmen, een praktijk die volgens Obama polarisatie in de hand werkt, en de rol van geld in de politiek, waardoor Washington doof is geworden voor wat de gewone Amerikaan wil. Ook het mediagebruik is volgens Obama gepolariseerd „tot het punt van verwaarlozing van de gemeenschappelijke realiteit”. Ook vroeg hij de studenten naar de oorzaak van de politieke apathie van hun leeftijdgenoten „want maar eenderde van jullie vrienden stemt”.

De eerste drie maanden na zijn presidentschap heeft Obama voornamelijk op tropische eilanden doorgebracht. Foto’s op sociale media toonden hem kitesurfend bij de Maagdeneilanden en op een jacht in Frans- Polynesië. Obama en zijn vrouw Michelle tekenden begin maart een contract van 60 miljoen dollar (55 miljoen euro) voor het schrijven van twee boeken. In Chicago wordt ondertussen een stichting opgezet waarmee het echtpaar wil werken aan projecten voor het „ontwikkelen van de volgende generatie burgers” in Amerika en daarbuiten.