Brussel juicht al, maar Le Pen is niet kansloos

Front National

Voor Marine Le Pen is Macron de gewenste tegenstander in de tweede ronde van de verkiezingen. Ze schildert hem graag af als een tweede Hollande.

Emmanuel Macron en Marine Le Pen. Foto AP/ Christophe Ena/ Bob Edme

Hoewel de peilingen haar weinig kans geven, is een tweede ronde tegenover de sociaal-liberaal Emmanuel Macron precies de uitslag waarop Marine Le Pen gehoopt had. Haar nationalistische, anti-Europese programma staat haaks op het open, liberale project van Macron. De nieuwe breuklijnen „tussen patriotten en mondialisten” en tussen „het volk en het systeem”, zoals ze die bij het officiële begin van haar presidentiële campagne al uittekende, wil ze in de twee weken voor de beslissende tweede kiesronde verder uitdiepen.

Ze werd daarbij volgens haar entourage maandag een handje geholpen door de stemverklaring van de impopulaire president François Hollande. Hij zei 7 mei op Macron te stemmen om het Front National van de macht af te houden. De (extreem-rechtse) „geschiedenis” van het FN, de „methodes” en de „banden met extremistische groepen overal in Europa” vormen „een risico voor ons land”, zei Hollande. Als Le Pen haar programma uitvoert, dan is dat volgens hem een „directe bedreiging” voor de koopkracht en de werkgelegenheid.

Met zichtbaar genoegen mocht Philippot, de architect van Le Pens politieke koers, op tv-zender BFMTV reageren. „Het is nu duidelijk wat de Fransen te doen staat”, zei hij. „Als ze blij zijn met het presidentschap dat we nu meemaken, dan kiezen ze voor Hollandes kandidaat Macron, als ze denken dat dit presidentschap een mislukking was, dan kiezen ze Marine Le Pen”, zei hij.

Tegenstanders proberen Macron al langer af te schilderen als ‘Emmanuel Hollande’. Zich daarvan zeer bewust zei president Hollande niets in positieve zin over zijn voormalige adviseur en minister. Maar „tegenover een dergelijk risico” (het FN zo dicht bij de macht) „is het niet mogelijk te zwijgen”, zei de president. Zo hoopt hij de Franse politiek actiever te mobiliseren om verkiezing van Le Pen te voorkomen.

Toen in 2002 Jean-Marie Le Pen verrassend de tweede ronde van de presidentsverkiezingen haalde, riepen alle grote verliezers van de eerste ronde eensluidend op tot een stem voor Jacques Chirac en vooral tégen Le Pen. Nu vijftien jaar later zijn dochter, minder verrassend, in dezelfde positie zit, vertoont het zogenoemde ‘republikeinse front’ barsten.

De centrum-rechtse kandidaat François Fillon en de socialist Benoît Hamon vroegen hun kiezers zondag al om nu Macron te stemmen. Maar de uiterst linkse Jean-Luc Mélenchon, goed voor 7 miljoen stemmen, weigert een stemadvies te geven. Voor veel van zijn kiezers is Macron te liberaal. Ook enkele kopstukken van de meest conservatieve vleugel van Fillons Republikeinen willen zich niet van hun achterban vervreemden door Macron aan te prijzen.

De aanhang van Mélenchon maakte maandag op internet de hashtag #SansMoiLe7Mai trending: ‘7 mei zonder mij’. Met andere woorden: zij blijven thuis. Een van de argumenten: de ex-bankier Macron zou de politieke en sociaal-economische tweedeling alleen maar vergroten, waarna Le Pen in 2022 alsnog makkelijk wint. Het nadeel van de nieuwe kloof tussen globaliseerders en nationalisten is immers dat het moeilijk is elkaar in het midden tegemoet te komen. Het is bovendien de vraag of Macrons economische recepten in vijf jaar genoeg resultaat boeken om de al jaren smeulende populistische opmars te stoppen.

Het FN is voor een ruime meerderheid van de Fransen nog lang geen partij zoals alle anderen. Le Pen probeerde twijfelaars maandag iets tegemoet te komen door tijdelijk haar partijleiderschap neer te leggen. Maar hoe onwaarschijnlijk ook, er zijn wel degelijk berekeningen te maken waarin Le Pen nu, in 2017, al een kans heeft. En daarbij zou een lage opkomst op 7 mei doorslaggevend zijn.

Ze kan rekenen op de 1,6 miljoen stemmen uit de eerste ronde voor de klein-rechtse kandidaat Nicolas Dupont-Aignan en ze zou een deel van de stemmen kunnen krijgen van Fillon-aanhang die zich zorgen maakt over identiteit en immigratie. Volgens opiniepeilers zou daarnaast een kwart van de aanhang van Mélenchon voor wie vertrek uit de liberale EU aantrekkelijk klinkt in de verleiding zijn naar Le Pen te gaan. Blijven linkse kiezers massaal thuis - ook bijvoorbeeld omdat 7 mei in een lang vakantieweekend valt - dan kan Le Pen alsnog voor een verrassing zorgen.