Een aaneenschakeling van nederlagen voor Petry

Partijcongres AfD

Op het partijcongres wees de AfD dit weekeinde twee nieuwe leiders aan. Partijvoorzitter Frauke Petry kreeg veel kritiek.

Frauke Petry bij aankomst op het partijcongres in Keulen. Foto Ina Fassbender / AFP

De Duitse anti-immigratiepartij AfD heeft een interne machtsstrijd beslecht en een richtingenstrijd in de eigen gelederen voorkomen. Een duo is zondag door de partij aangewezen om de campagne voor de Bondsdagverkiezingen op 24 september aan te voeren.

Op haar partijcongres in Keulen ondermijnde de AfD dit weekeinde grondig de machtspositie van de eigen voorzitter Frauke Petry. Een debat over de omstreden rechtervleugel, en de verhouding tot extreemrechts, gaat de partij uit de weg, ook al had Petry sterk op zo’n debat aangedrongen.

De twee ‘Spitzenkandidaten’ die werden aangewezen zijn de conservatieve Alexander Gauland (76), die op slechte voet met Petry stond, en de econoom Alice Weidel (38), een rijzende ster met een reputatie van gematigdheid. Met deze combinatie hoopt de partij zowel de rechtervleugel aan zich te binden als ook gematigde conservatieven aan te spreken.

Voor Petry was het congres een aaneenschakeling van pijnlijke nederlagen. Voorstellen die ze had ingediend schoof het congres zonder debat ter zijde. Haar co-voorzitter viel haar (zonder haar naam te noemen) aan in een scherpe toespraak, die met luid applaus werd ontvangen. En achter haar rug maakten gedelegeerden Petry zwart tegenover journalisten.

Lees ook de reportage van correspondent Juurd Eijsvoogel: Petry verder verzwakt na pijnlijke nederlagen

Lege huls

Verzwakt was Petry al, nadat ze vorige week had aangekondigd dat ze haar partij niet als ‘Spitzenkandidat’ wil aanvoeren in de campagne voor de Bondsdagverkiezingen. Maar uitgespeeld was ze niet, want haar voorzitterschap gaf ze niet op. Nu dit weekeinde is gebleken hoe weinig gezag ze nog in de partij geniet, is dat voorzitterschap nauwelijks meer dan een lege huls. Maar Gauland zei nadat hij zondag tot Spitzenkandidat was gekozen: „Beste Frauke Petry, ik weet dat gisteren een moeilijke dag voor u was. Maar we hebben u nodig.”

In de binnenstad van Keulen waren zaterdag duizenden demonstranten op de been om tegen de AfD te betogen. Met een blokkade probeerden extreemlinkse activisten AfD-gedelegeerden zelfs te verhinderen de congreszaal te bereiken. Bij schermutselingen tussen demonstranten en de politie, die met 4.000 man en zwaar materieel was uitgerukt, raakten twee agenten gewond.

Afgelopen maanden is de AfD in de peilingen teruggezakt van zo’n vijftien tot negen procent. Veel negatieve publiciteit kreeg de partij door uitspraken van rechtsbuiten Björn Höcke, die het Holocaust-monument in Berlijn honend „een monument van de schande” noemde. Volgens Petry schrikken de extreemrechtse sympathieën van een deel van de partij middengroepen af. Ze wilde dat de partij afstand zou nemen van zulke „provocaties”. In plaats van een protestpartij te blijven, zou de AfD een strategische keuze moeten maken voor een koers waarmee ze over vier jaar regeringsverantwoordelijkheid kan dragen.

Maar alleen al de gedachte aan de compromissen die nodig zijn voor en regeringscoalitie viel slecht bij het congres. Over bondskanselier Merkel en SPD-leider Schulz zei Petry’s co-voorzitter Meuthen onder grote bijval: „Deze figuren kunnen we niet langer verdragen, we willen geen coalitie met ze sluiten.” Ook een voorstel van Petry om vast te leggen dat de partij afstand neemt van „racistische, antisemitische en nationalistische ideologieën” werd van de agenda gehaald.