In Syrië ging het licht uit. In de Noordoostpolder ging het aan

Wat licht over ons vertelt De NASA publiceerde een nieuwe dataset met beelden van de aarde. Welk licht is verdwenen? En waar is nieuw licht?

Misschien wel de mooiste beelden van de aarde worden ‘s nachts gemaakt. Niet voor niets zijn de nachtopnamen die de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA eens in de zoveel tijd publiceert zo populair. Ze tonen het licht dat satellieten waarnemen van het aardoppervlak wanneer de zon aan de andere kant van de planeet staat.

Een week geleden is een nieuwe dataset gepubliceerd, met licht dat in 2016 werd gezien door de Suomi National Polar-orbiting Partnership-satelliet. Tegelijkertijd werd een bestand op de NASA-website gezet met waarnemingen die dezelfde satelliet in 2012 deed. Die beelden waren eerder ook al beschikbaar gesteld, maar deze keer werden de gegevens met hetzelfde nieuwe procédé bewerkt als de waarnemingen van 2016. Daardoor kunnen we twee bestanden goed met elkaar vergelijken.

Benelux

 
NASA’s Goddard Space Flight Center

Het nachtlicht wordt geproduceerd door verschillende bronnen: straatverlichting, industrie, glastuinbouw, brand (affakkelen). Tussen de buurlanden Nederland en België zijn twee belangrijke verschillen meteen zichtbaar. De Belgische snelwegen zijn felverlicht en zijn zichtbaar als felle, brede banen tussen de grote steden. Door het fenomeen lintbebouwing wordt dit wegen-effect extra zichtbaar. Belgische dorpen zijn vaak langgerekt, met bebouwing langs de hoofdweg en korte zijstraten.

In Nederland zijn steden en dorpen compacter, waardoor er meer leegte tussen de bebouwde kommen zit. Maar Nederland heeft weer een lichtbron die op weinig andere plekken aanwezig is: de kassen, met hun felle lampen. De glastuinbouw bevindt zich grotendeels in de zuidelijke Randstad, tussen Den Haag en Rotterdam. Dit gebied is dan ook het grootste aaneengesloten lichtvlak in de Benelux en omgeving.

Tussen 2012 en 2016 zijn ook elders nieuwe plekken met glastuinbouw ontstaan: in de Noordoostpolder en de gemeente Hollands Kroon.

Ook is er licht verdwenen. Rijkswaterstaat heeft op diverse Nederlandse snelwegen ‘s nachts de straatverlichting uitgedaan. Ook elders is dat gebeurd. Ook lijken veel losse vlekjes, vooral in Wallonië, in 2016 donkerder. Het zou kunnen dat ook hier de straatverlichting minder fel is geworden.

Europa

 
NASA’s Goddard Space Flight Center

Wie uitzoomt naar geheel Europa, ziet in het westelijk deel hetzelfde fenomeen optreden: op veel plekken lijkt het tegenwoordig net een tikkeltje donkerder te zijn. In Oost-Europa en Finland is het juist een beetje lichter.

Parijs is in West-Europa de grootste lichtconcentratie. De Po-vlakte in Italië is als verlichte zone even opvallend als de regio Benelux-Ruhrgebied. De Zweedse hoofdstad Stockholm is in 2016 veel lichter dan in 2012.

De grootste verandering heeft zich voorgedaan in een verre uithoek: het gebied tussen de Russische marinehavenstad Moermansk en de grens met Noorwegen. Daar is veel licht verdwenen.

Midden-Oosten

 
NASA’s Goddard Space Flight Center

In Syrië is door de oorlog het licht gedoofd. In 2012 lichtte de bebouwing langs de rivier Eufraat nog fel op, maar vier jaar later was die volledig onzichtbaar. Ook in het westen van het land is bijna alle licht verdwenen, terwijl buurland Libanon juist beter zichtbaar is.

Ook in Jemen, waar in 2015 een nog altijd durende oorlog is uitgebroken, zijn veel lichtbronnen verdwenen. Het effect van de oorlog op het licht is daar echter kleiner dan in Syrië, maar dat heeft met maken met het lagere ontwikkelingsniveau van Jemen: licht dat er nooit was, kan ook niet doven.

Het effect van de oorlog op het licht is kleiner in Jemen

In Irak daarentegen is het tussen 2012 en 1016 rustiger geworden. De steden daar zijn dan ook beter zichtbaar. Verder valt op dat in het olierijke zuidwestelijke deel van Iran, nu veel meer licht schijnt dan voorheen.

Zuidoost-Azië

 
NASA’s Goddard Space Flight Center

India is economisch dramatisch veranderd tussen 2012 en 2016. Het hele land is feller verlicht, maar vooral valt dat op in het noorden, in de deelstaat Uttar Pradesh, die de grootste en dichtstbevolkte van het subcontinent is. Maar ook in een land als Vietnam zijn de economische ontwikkelingen zichtbaar. In China zijn de veranderingen veel kleiner. De ontwikkeling daar is van vroeger datum.

Opvallend verder is een baai in het Indonesische Sulawesi (Celebes), waar ineens licht is verschenen.

Korea

 
NASA’s Goddard Space Flight Center

Een van de meest opvallende plekken op de nachtlichtkaart is Korea. Het contrast tussen de economische systemen op dit schiereiland kan niet scherper zijn: het kapitalistische zuiden is fel verlicht, terwijl het communistische noorden bijna geheel donker is. Alleen de hoofdstad Pyongyang licht op in een verder duister land. De vlekjes in zee voor de Zuid-Koreaanse kust zijn vissersboten. Op het moment van de 2012-opname lagen die op een andere plek dan vier jaar later.

Afrika

 
NASA’s Goddard Space Flight Center

In Afrika is nauwelijks meer of minder licht gaan schijnen. Wat opvalt: voor de kust van Angola zijn nieuwe olievelden aangeboord. En in Libië zijn enkele kleine verlichte gebieden gedoofd. Dat heeft vermoelijk met de instabiele situatie in het land te maken. In veel Afrikaanse landen is nu iets meer licht dan in 2012, zoals de groter wordende lichtvlek van de Keniaanse hoofdstad Nairobi.

Belangrijkste landmark van Afrika: de Nijl, met de bijbehorende delta, in Egypte.

Zuid-Amerika

 
NASA’s Goddard Space Flight Center

Net als in Azië is licht in Zuid-Amerika een economisch verschijnsel. In landen waar het economsich beter gaat, zoals Ecuador en Colombia, verschijnt meer licht. Terwijl in stagnerend Venezuela het op diverse plekken donkerder is geworden. Al zijn in dit land ook nieuwe lichtbronnen verschenen.

Ook in Brazilië is het op tal van plaatsen iets lichter. Een van de opmerkelijkste lichtbronnen is misschien wel de Braziliaanse miljoenenstad Manaus, die midden in het verder donkere Amazonegebied ligt.

Noord-Amerika

 
NASA’s Goddard Space Flight Center

In de VS is zichtbaar dat het land minder afhankelijk wil zijn van oliebronnen in het buitenland. Er zijn daarom meer bronnen in eigen land aangeboord, zoals in het westen van Texas. Grote nieuwe lichtbronnen zijn er niet in Noord-Amerika. Wel opvallend is, dat het Amerikaanse eiland Porto Rico, in het Caraïbisch gebied, veel lichter is dan de andere eilanden in de regio.