Sjarapova is terug, het tennis heeft haar nodig

Tennis

Maria Sjarapova keert woensdag terug na vijftien maanden schorsing. „Ik heb er geen enkele moeite mee om haar een wildcard te geven.”

Maria Sjarapova maakt volgende week haar comeback Foto Filip Singer/EPA

Zijn routine was helder, in de jaren voor het misging. Na afloop van het seizoen ging de Duitser Max Eisenbud, manager van tennisster Maria Sjarapova, in november op vakantie naar de Caraïben. Zijn assistent gaf hem de nieuwe dopinglijst mee voor komend seizoen. Eisenbud nam op zijn vakantieadres plaats naast het zwembad, pakte daar de papieren erbij. En checkte of de middelen die zijn spelers gebruikten, werden toegestaan.

Eind 2015 ging hij niet naar de Caraïben, zo staat in het rapport van het panel van de internationale tennisfederatie ITF over de zaak-Sjarapova. Hij lag in scheiding met zijn vrouw, nam geen vakantie en bekeek door de problemen in zijn privéleven de dopinglijst niet. Een misser met grote gevolgen. Meldonium, een middel tegen onder meer hartfalen dat volgens de Letse fabrikant ook het inspanningsvermogen verbetert, kwam per 1 januari 2016 op de dopinglijst.

Sjarapova gebruikte het al tien jaar. Vanwege verschillende gezondheidsproblemen, zo is haar lezing, waaronder een tekort aan magnesium en tekenen van diabetes. Eisenbud wist dat – in tegenstelling tot haar Nederlandse coach Sven Groeneveld, voor wie Sjarapova het verzweeg.

Eisenbud wist niet dat het middel was toegevoegd aan de dopinglijst. Sjarapova, ook in onwetendheid, bleef het nemen. Voor iedere wedstrijd op de Australian Open, eind januari 2016, slikte ze de 500 mg-tabletten. Na de verloren kwartfinale tegen Serena Williams volgde een positieve urinetest. The rest is history. Op een maandag in maart deed ze haar schuldbekentenis op een persconferentie in Los Angeles. „Ik heb een grote fout gemaakt.”

De persconferentie van maart vorig jaar:

In juni schorste de ITF haar voor twee jaar. „Zij is de enige auteur van haar misfortuin”, staat in het rapport. Ze ging in beroep bij internationaal sporttribunaal CAS. Dat kortte haar schorsing in naar vijftien maanden. Ze had niet de „intentie” om de dopingregels te overtreden en moet niet gezien worden als een ‘bewuste dopinggebruiker’. Het werd door de tenniswereld gezien als een soort van vrijspraak.

Het tennis heeft haar nodig

Komende woensdag, precies op de dag dat haar schorsing afloopt, maakt de Russin haar rentree bij het graveltoernooi in Stuttgart. De val na haar dopingveroordeling had diep kunnen zijn, maar ze zonk niet. Haar fouten zijn haar in veel kringen vergeven – ze kreeg steun van Novak Djokovic en Serena Williams. Tourorganisator WTA is blij dat ze terugkeert.

Haar rentree komt op een moment dat het vrouwentennis haar hard nodig heeft, bij een gebrek aan gezichten. Zeker nu Williams, de enige ster naast Sjarapova, de rest van het seizoen ontbreekt omdat ze zwanger is van haar eerste kind.

Sjarapova, voormalig nummer één van de wereld, heeft geen ranking meer. Ze moet uit het niets opklimmen op de ranglijst en is afhankelijk van wildcards, die spelers vrij toegang geven tot het hoofdschema van toernooien. Te beginnen in Stuttgart, haar veilige haven: ze won het toernooi drie keer en het evenement heeft dezelfde sponsor als zij: Porsche.

De merkwaardige situatie doet zich voor dat ze vóór woensdag het tennispark niet mag betreden, vanwege de schorsing die nog loopt. Kritiek klonk van collega-tennissers: hoe kan een speelster die aan het begin van het toernooi nog geschorst is deelnemen? „Ik vind het niet respectvol voor andere speelsters”, zei de Deense Caroline Wozniacki. Maar volgens de reglementen mag het.

Veel toernooidirecteuren proberen haar vast te leggen met een wildcard. Na Stuttgart speelt ze op de graveltoernooien in Rome en Madrid. Over drie weken hoort ze of ze een wildcard krijgt voor Roland Garros, waar ze twee keer won.

Ook het grastoernooi van Rosmalen aast op Sjarapova. Toernooidirecteur Marcel Hunze had contact met haar manager Eisenbud. „Ze staat er zeker niet afwijzend tegenover. Maar het is allemaal afhankelijk van wat er in Parijs gebeurt.” Rosmalen vindt midden juni plaats, in de week na Roland Garros, dat eind mei begint. Als ze in Parijs vroeg wordt uitgeschakeld of daar niet zou spelen, stijgen de kansen dat ze naar Rosmalen komt, vertelt Hunze.

Hij houdt tot het laatste moment een wildcard achter de hand voor Sjarapova. Maandag reist Hunze naar Stuttgart, waar hij opnieuw met Eisenbud spreekt. Garanties zijn nog niet gegeven. Haar dopingveroordeling zorgt niet voor twijfels over de wenselijkheid van haar komst. Hunze: „Ze is flink geschorst. Die termijn is nu afgelopen, ze wil weer spelen. Ik heb er geen enkele moeite mee haar een wildcard te geven, absoluut niet.”

Dit is voor Rosmalen, naar internationale maatstaven een klein toernooi, een buitenkans. Hunze schat de kans op 50 procent dat ze komt. Er zal een forse startpremie betaald moeten worden, al heeft Hunze „geen flauw idee” wat de hoogte is. „Natuurlijk kost zij geld, maar zij levert ook geld op.” Ze is een gegarandeerde ticketseller. Het zou de eerste keer zijn dat Sjarapova in Rosmalen speelt. Hunze: „Het zou fantastisch zijn.”

Het tekent de opgewonden sfeer rond de comeback, waarin haar imago het wint van haar fouten. De meeste sponsors zijn haar blijven steunen, ondanks twijfel na haar bekentenis; Nike, Evian, Porsche, Head. Alleen horlogefabrikant Tag Heuer zegde de samenwerking op. De schade aan het ‘merk’ Sjarapova, met ook haar snoepjeslijn Sugarpova, lijkt beperkt.

Haar pr-strategie is uitgekiend. Sinds de persconferentie waarin ze berouw toonde, maart vorig jaar, heeft ze zich steeds meer richting een slachtofferrol gemanoeuvreerd. In een interview op de Amerikaanse tv met host Charlie Rose beschuldigde ze de internationale tennisfederatie ervan dat die een voorbeeld wilde stellen met haar schorsing.

Afgelopen week stond ze met interviews in The Times Magazine en Le Parisien. Ze zei dat ze – 1.88 lang, blond, net 30 geworden – veel gedatet heeft tijdens haar schorsing. Een relatie heeft ze er niet aan overgehouden.

Het past binnen haar profilering als de golden girl van het tennis. Met het bijzondere verhaal: haar ouders die in Wit-Rusland woonden, ruim 100 kilometer ten noorden van Tsjernobyl, en na de ramp en de geboorte van Maria naar Siberië vluchtten uit angst voor de effecten. Het vertrek naar Florida op haar zevende met vader Yuri en slechts 700 dollar op zak, haar moeder Yelena die achterbleef. De Wimbledon-titel op haar zeventiende. „I was born to be a warrior”, zei ze bij Rose.

Sjarapova wint Wimbledon:

Nog veel vragen

Maar bij lezing van het rapport van de ITF blijft de vraag hangen: heeft ze meldonium moedwillig gebruikt? Waarom wist niemand in haar begeleidingsteam van haar gebruik af, behalve Eisenbud? Waarom liet ze zich jarenlang adviseren door een Russische arts, Anatoli Skalny? Waarom ging ze niet naar een dokter in Amerika, daar waar ze woont, maar waar meldonium niet verkrijgbaar is. Haar vader kocht de meldoniumtabletten in Rusland, waarom deed een professional uit haar begeleidingsteam dit niet? Waarom nam ze op een gegeven moment, in 2010, dertig verschillende middelen?

Skalny schreef in 2006 gedetailleerd wanneer Sjarapova de meldoniumtabletten (hier genoemd onder de merknaam Mildronate) moest innemen voor trainingen en wedstrijden. Het middel stond toen nog niet op de dopinglijst.

Uit het ITF-rapport:

Mildronate 1-2 X 10, repeat in 2 wks (before training or competition)”.

1 hr before competition, 2 pills of Mildronate”.

During games of special importance, you can increase your Mildronate dose to 3-4 pills (1 hr before the match). However, it is necessary to consult me on all these matters (please call)”.

In deze beschrijvingen lijkt een verband te bestaan tussen het nemen van meldonium en het leveren van een inspanning, hoewel het kamp van Sjarapova beweert dat het om haar gezondheid ging. Het middel wordt door de fabrikant aangeprezen voor sporters, vanwege de positieve werking op het uithoudingsvermogen. „Het had een rare status en het is in de sportwereld lang gebruikt vanuit de stellige overtuiging dat het de prestaties iets hielp”, zegt Herman Ram, directeur van de Nederlandse Dopingautoriteit. „In dat opzicht is het verbod op meldonium heel logisch geweest.”

Er is geen wetenschappelijk bewijs voor de claim van de fabrikant dat meldonium het inspanningsvermogen verhoogt, zegt Ram: er is geen onderzoek waaruit dit blijkt. Sjarapova was het eerste meldoniumgeval van naam uit Rusland. Vele volgden. Ram: „Gezien het aantal positieve gevallen dat er op korte termijn uitkwam, moet je vaststellen dat grote aantallen Russische sporters op dat moment meldonium gebruikten zonder dat er sprake was van een behoorlijke medische diagnose die bij het middel hoorde. Iets te toevallig.”

De grote vraag nu, bij haar comeback: hoe speelt Sjarapova zonder meldonium?