Column

De beste leider die je ooit hebt gehad

Column Ben Tiggelaar

We mogen wel wat meer respect hebben voor de basisschoolleraar, stelt Ben Tiggelaar deze week.

Tijdens seminars vraag ik geregeld wie de beste leider is die mensen in hun leven hebben gehad. Verrassend vaak noemen deelnemers dan geen bazen uit hun professionele loopbaan, maar leraren. Onderwijzers, meestal op de basisschool of de middelbare school, die hen hebben geholpen boven zichzelf uit te stijgen.

Schrijnend is het daarom dat het vak van leraar zo zwaar wordt ondergewaardeerd. Vrijwel ieder onderzoek naar het imago van docenten laat een negatief beeld zien: het maatschappelijk aanzien is laag, net als het salaris. Bovendien zijn er hordes mensen die denken dat ze het beter weten dan de leraar. Het grootste onrecht is nog wel dat de onderschatting van docenten toeneemt naarmate de leerlingen in hun klas jonger zijn.

Bij deze misstand moet ik even wat langer stilstaan. Zelf geef ik regelmatig les aan groepen volwassenen, die zich vrijwillig hebben aangemeld voor een seminar of een cursus. De deelnemers zijn in de regel leergierig. Ze doen leuk mee en ordeproblemen heb ik nog nooit gehad.

Af en toe sta ik als docent voor groepen studenten in het hbo en wo. Hier moet je al iets meer je best doen om de aandacht vast te houden, maar ook dat lukt in de regel nog wel.

Héél soms verzorg ik een les voor scholieren in het voortgezet onderwijs. Dat is behoorlijk zweten.

Een paar keer in mijn leven heb ik geprobeerd les te geven aan een klein groepje kinderen in de basisschoolleeftijd. Mijn ervaring: het is keihard werken. Helemaal, stel ik me zo voor, wanneer het er dertig zijn en er kinderen tussen zitten die last hebben van concentratieproblemen, van leermoeilijkheden of gewoon geen zin hebben.

De meeste mensen, ook de meeste ouders, hebben geen idee wat lesgeven aan zo’n basisschoolklas werkelijk inhoudt. De gedachte is vaak: zolang je als volwassene begrijpt wat er wordt gedoceerd, kan dat lesgeven niet al te moeilijk zijn. Dus ervaren we diep respect voor de natuurkundedocent die aan vwo-leerlingen iets uitlegt over deeltjesfysica en voelen we ons al gauw verheven boven de basisschoolonderwijzer die onze kinderen ’t kofschip probeert bij te brengen.

Lees ook Tiggelaars column van vorige week: Wat moet je met verontwaardiging?

Ridicuul, eigenlijk. De vraag is tenslotte niet of jij, ik en de leraar snappen hoe je werkwoorden vervoegt. De vraag is of je in staat bent dit aan kinderen over te brengen. En of je ze intussen kunt helpen in hun ontwikkeling als persoon. Elke dag opnieuw. Dat is een vak. Een verdraaid veeleisend vak.

De laatste jaren heb ik professioneel en privé meer mensen in het onderwijs leren kennen. Hoe meer ik leer over hun werk, des te meer ik me realiseer dat mijn beeld van hun vak hopeloos onnozel was. Ik luister naar nieuwe inzichten op het gebied van pedagogiek en didactiek en denk: dit zou elke vader, elke moeder moeten weten. En elke manager, trouwens.

Ook als je al lang van school bent, valt er van onderwijzers veel te leren. Al was het maar hoe je voor anderen de beste leider kunt worden die ze ooit in hun leven hebben gehad.