Franse campagne eindigt met terreur

Franse Presidentsverkiezingen

Wat doen de Franse kiezers zondag na een aanslag op de Champs-Élysées?

Foto Reuters

Nee, terrorisme was eigenlijk nauwelijks een thema in de campagne voor de Franse presidentsverkiezingen. Ondanks de golf aanslagen waarbij in 2015 en 2016 meer dan 230 mensen om het leven kwamen, bleek voor kiezers en hun kandidaten de kwakkelende economie een veel belangrijker onderwerp. Maar in de laatste dagen voor de eerste stemronde van zondag heeft terreur zichzelf alsnog uitgenodigd.

Terwijl op de Franse publieke televisie donderdagavond alle elf kandidaten in een speciale uitzending live een poging deden de laatste onbesliste kiezers te overtuigen, opende een man op de Champs-Élysées met een automatisch geweer het vuur op een busje met politieagenten die het winkelende publiek beveiligden. Eén agent was op slag dood na een schot in zijn rug, twee anderen raakten gewond. De schutter werd door andere politieagenten ter plaatse doodgeschoten.

De aanval is opvallend snel opgeëist door Islamitische Staat. De dader zou een „strijder” zijn met de naam Abu Yusuf al-Beljiki, wat duidt op een Belgische achtergrond. Maar volgens de Franse politie gaat het om de 39-jarige Fransman Karim Cheurfi, afkomstig uit de Parijse voorstad Chelles. Hij was een bekende van zowel de politie als de binnenlandse veiligheidsdienst DGSI en had een uitgebreid strafblad.

Afgelopen februari heeft hij vastgezeten voor verhoor op het politiebureau van de stad Meaux omdat hij bezig was wapens te zoeken „om politieagenten te vermoorden”, meldt France Info. Maar wegens gebrek aan bewijs is hij op verzoek van het antiterrorismeparket weer vrijgelaten. In 2005 werd hij al eens veroordeeld tot 15 jaar cel. Hij had na een aanrijding met een burgerauto van de politie in zijn vlucht het vuur op een agent geopend. Twee dagen later slaagde hij er op het politiebureau in een andere agent met zijn eigen wapen te verwonden. In 2007 kwam hij vervroegd vrij.

De aanval komt twee dagen nadat de Franse minister van Binnenlandse Zaken bekendmaakte dat in Marseille een aanslag is verijdeld die verband leek te hebben met de verkiezingen. Door dat incident was de bewaking van de kandidaten en hun evenementen al sterk opgevoerd. 50.000 soldaten en politieagenten moeten zondag de veiligheid van 70.000 stembureaus garanderen.

De locatie van de schietpartij, bij benadering:

Wat de terugkeer van terrorisme als centraal thema voor gevolgen heeft voor het stemgedrag van de Fransen is niet meteen duidelijk. Alleen Marine Le Pen van het nationaal-populistische Front National en François Fillon van de centrum-rechtse Republikeinen spraken de laatste weken geregeld over de terreurdreiging. De sociaal-liberaal Emmanuel Macron, tot nu toe koploper in de peilingen, legde de nadruk op de economie en onderwijs.

Nog voordat het nieuws over de gebeurtenissen op „la plus belle avenue du monde” de kandidaten in de tv-uitzending had bereikt, constateerde Le Pen dat „veiligheid en terrorisme totaal afwezig zijn in deze campagne”. Vrijdag koos ze frontaal de aanval: „Alles is er sinds tien jaar aan gedaan om de oorlog tegen terrorisme te verliezen”, zei ze.

De kandidaten die na haar op televisie 15 minuten lang geïnterviewd werden konden direct reageren en zich een presidentieel kostuum aanmeten. De strak geplande avond kreeg zo een totaal andere wending. „De eerste taak van een president is beschermen”, zei Macron op gedragen toon. „De natie is solidair met de politie”, verklaarde Fillon.

Nadat Fillon had gezegd dat hij zijn campagne-activiteiten voor vrijdag zou afblazen, volgden Le Pen en Macron. De toch al onvoorspelbare Franse presidentsverkiezingen gaan een nieuwe fase in. Onder hoogspanning.