De consument heeft er zin in, maar waarom?

Bestedingen Consumenten zijn het meest positief gestemd sinds 2001, meldt het CBS. De arbeidsmarkt en de woningmarkt helpen mee.

Foto: ANP / Piroschka van de Wouw

De consumenten hebben er vertrouwen in. Maar waar hebben ze precies vertrouwen in? En waar komt dit vertrouwen vandaan?

Het door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gemeten consumentenvertrouwen staat deze maand op het hoogste niveau in zestien jaar, op plus 26. Dit getal is een saldo van positieve en negatieve antwoorden op vijf vragen in een enquête die het CBS maandelijks uitvoert onder ten minste duizend respondenten. Het dieptepunt tijdens de crisis werd bereikt in maart 2013: minus 41.

Twee van de vijf vragen gaan over wat het CBS het ‘economisch klimaat’ noemt. Mensen moeten zich uitspreken over de „algemene economische situatie” in Nederland de afgelopen twaalf maanden en in de komende twaalf maanden. De overige drie vragen zijn persoonlijker gericht en gaan over de zogeheten ‘koopbereidheid’. Vindt u het „een gunstige of ongunstige tijd” om „grote aankopen, zoals meubels, elektronica, etc.” te doen? En wat vindt u van „de financiële situatie van uw huishouden”, de afgelopen tijd en in de nabije toekomst?

Koopbereidheid

Wat opvalt: Nederlanders zijn al sinds het staartje van de recessie (eind 2013) positief over het economisch klimaat.Pas twee jaar daarna, eind 2015, werd ook de koopbereidheid positief. Nog steeds zijn Nederlanders positiever over de economie in het algemeen (plus 50) dan dat ze koopbereid zijn (plus 10).

Het échte blijk van vertrouwen in de economie – het trekken van de portemonnee – liet even op zich wachten.

Het échte blijk van vertrouwen in de economie – het trekken van de portemonnee – liet dus even op zich wachten. Dat zie je ook in de CBS-cijfers over daadwerkelijke consumptie door huishoudens. Die stijgt pas weer echt sinds 2015, na een reeks post-crisisjaren van stagnatie of zelfs daling. Verwonderlijk is dit niet: het duurde even voordat Nederlanders profiteerden van het economisch herstel. Het zogeheten ‘reëel beschikbaar inkomen’ van huishoudens – dat wat mensen echt te besteden hebben – neemt toe sinds hetzelfde jaar, 2015.

Herstel arbeidsmarkt

En dat heeft weer te maken met het herstel op de arbeidsmarkt. Nederlanders hebben het vooral wat breder gekregen doordat de inkomsten van werknemers zijn gestegen. Hoe lager de werkloosheid, hoe hoger doorgaans de lonen, omdat werknemers op een krappe arbeidsmarkt meer geld kunnen vragen. Wat dat betreft had het CBS donderdag ook ander goed nieuws: de werkloosheid is in maart verder gedaald, naar 5,1 procent van de beroepsbevolking.

Een andere reden voor het stijgende consumentenvertrouwen is de woningmarkt. De huizenprijzen blijven stijgen en er worden meer woningen verkocht. Er staan daardoor ook minder huizen ‘onder water’. Dat geeft ook de burger met een voor de crisis te duur aangekochte woning weer moed. Het laat trouwens ook zien hoe kwetsbaar het consumentenvertrouwen is. De hausse op de huizenmarkt komt voor een belangrijk deel door de ultralage hypotheekrente. Maar hoe lang die rente nog zo laag blijft, is moeilijk te voorspellen.