Verdeeldheid in AfD niet weg na besluit ‘splijtzwam’ Petry

Duitsland

Er wordt een bittere machtsstrijd gevoerd binnen de anti-immigratiepartij Alternative für Deutschland over de koers van de partij en nieuw leiderschap.

AfD-voorzitter Frauke Petry, hier bij een verkiezingsbijeenkomst in Noordrijn-Westfalen, wil geen lijsttrekker worden voor de verkiezingen in september. Foto Wolfgang Rattay/Reuters

Het werd de laatste tijd al steeds eenzamer in de omgeving van Frauke Petry. Maar stil was het nooit rond de voorzitter van de Duitse anti-immigratiepartij Alternative für Deutschland (AfD). Want Petry (41) is omstreden binnen haar partij.

In de aanloop naar een partijcongres, komend weekeinde in Keulen, heeft Petry nu erkend dat ze een splijtzwam binnen de AfD is geworden. In een videoboodschap maakte ze woensdag op Facebook bekend dat ze de partij niet wil aanvoeren bij de Bondsdagverkiezingen in september. Ook niet met anderen.

Maar van het toneel verdwenen is ze daarmee nog niet, want voorlopig is ze nog altijd voorzitter, benadrukt Justus Bender, auteur van het boek Was will die AfD? „Bij een normale partij zou ze zijn uitgespeeld, maar bij de AfD gelden andere regels.’’

Buiten Petry om zijn de afgelopen weken al heimelijk plannen gesmeed om de verkiezingen in te gaan onder aanvoering van twee of meer andere leiders. Naar verwachting wordt daarover dit weekeinde in Keulen beslist. De econoom Alice Weidel wordt als kandidaat genoemd, naast de politieke veteraan Alexander Gauland.

Provocerende rechtervleugel

Petry zegt dat ze afziet van een leidende rol in de campagne omdat ruzies rond haar persoon een debat over de koers van de partij in de weg staan. Maar de verdeeldheid in de partij is met haar stap niet opgelost, verwacht Bender.

Al maanden woedt in de top van de AfD een bittere machtsstrijd, waarbij Petry tegenover een groot deel van de rest van het partijbestuur stond. Inzet van de strijd waren zowel persoonlijke ambities als tactische en ideologische tegenstellingen. Haar belangrijkste overgebleven bondgenoot is haar man, de eveneens omtreden Marcus Pretzell, AfD-leider in Noordrijn-Westfalen.

Extra venijnig werd de stemming, omdat de partij gestaag is gedaald in de peilingen, van zo’n 15 procent van het electoraat tot minder dan 10. De AfD was in 2015 gegroeid door kanselier Merkel scherp aan te vallen op haar vluchtelingenbeleid. Maar toen de vluchtelingenkwestie in Duitsland wat op de achtergrond raakte, werd het moeilijker in de schijnwerpers te blijven staan.

Lees ook het interview van NRC met Frauke Petry uit 2016: Nationale gevoelens zijn in Duitsland onderontwikkeld

Als de partij wél in het nieuws kwam, dan was dat vaak – tot ergernis van Petry – door provocerende uitspraken van vertegenwoordigers van de rechtervleugel. De leider van de AfD in Thüringen, Björn Höcke, veroorzaakte veel ophef toen hij in een rede in een bierhal in Dresden het Holocaust-monument in Berlijn „een monument van de schande” noemde en tekeerging tegen de berouwvolle wijze waarop Duitsland omgaat met de eigen geschiedenis.

Toen Petry probeerde Höcke uit de partij te zetten, stuitte dat op fel verzet. Op een partijbijeenkomst werd ze hard aangevallen – ze zou de AfD met haar actie tegen Höcke splijten – waarop ze in tranen uitbarstte. Korte tijd later suggereerde ze dat ze overwoog de politiek te verlaten. Wat ze snel daarna weer liet tegenspreken.

Aanklacht wegens meineed

Volgens sommige partijgenoten was het Petry, die zwanger is van haar vijfde kind, allemaal even te veel geworden. Ze stond ook al onder druk vanwege een mogelijke aanklacht wegens meineed, die ze zou hebben gepleegd tijdens een getuigenis in het deelstaatparlement van Saksen.

Vicevoorzitter en Petry-tegenstander Alexander Gauland zei dat hij haar uitspraken over een eventueel vertrek niet serieus nam, dat ze tactisch onverstandig waren en dat Petry gewoon bij de partij hoort. Opmerkelijk was dat niemand geschrokken had aangedrongen op haar aanblijven. Haar toch al zwakke positie had ze zelf verder verzwakt.

Twee weken geleden koos ze voor de vlucht naar voren. Ze stelde dat de AfD op het congres dringend een strategische keuze moet maken: nog jaren een protestpartij blijven, zoals haar tegenstanders zouden willen, of er nu al aan werken om over een jaar of vier regeringsverantwoordelijkheid te kunnen dragen.

Die laatste weg is volgens haar de juiste, zei ze woensdag in de video. Maar kiest de partij eenstemmig voor een oppositierol voor de langere termijn, dan legt ze zich daarbij neer, voegde ze toe.