Steeds minder mensen sterven aan tropische ziektes

Rapport Wereldgezondheidszorg

Diverse ‘verwaarloosde tropische ziektes’ zijn bijna geëlimineerd, maakte de Wereldgezondheidsorganisatie woensdag bekend. Zorgen voor schoon water is nu nog de grootste uitdaging.

Bestrijding van muggen die het denguevirus kunnen overbrengen. Foto Reuters

Er is een mijlpaal bereikt in het voorkomen en bestrijden van tropische ziektes. Vijf jaar geleden gaf de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aan dat ze 16 tropische ziektes de wereld uit wilde helpen. Van zeven daarvan maakte ze woensdag resultaten bekend. Het blijkt dat ze een eind is gekomen. Dankzij dit programma werden alleen al in 2015 een miljard mensen behandeld voor de zogenoemde ‘verwaarloosde tropische ziektes’ (NTD).

1. Over welke ziektes hebben we het?

Het gaat om dengue (knokkelkoorts), slaapziekte, rivierblindheid, olifantsziekte, guineawormziekte, de oogziekte trachoma en viscerale leishmaniase (zandmugziekte). „Natuurlijk zijn ze nog niet helemaal verdwenen, maar er zijn veel mensen geopereerd en behandeld”, vertelt professor Gautam Biswas aan de telefoon. Zelf is hij voor de WHO gelieerd aan de onderzoeken naar de guineawormziekte, die de indrukwekkendste resultaten boekten. „De guineawormziekte is zo goed als verdwenen. Vorig jaar werden er wereldwijd nog maar 25 gevallen gemeld.” Dertig jaar geleden leden hier nog miljoenen mensen aan.

Het WHO-rapport:

De opvallendste resultaten zijn verder de slaapziekte, die in vijftien jaar tijd is teruggebracht van 37.000 nieuwe gevallen per jaar op het Afrikaanse continent naar 3.000. Trachoma – een ziekte die tot blindheid kan leiden – is in Mexico, Marokko en Oman bijna verdwenen, omdat alleen al in 2015 56 miljoen mensen antibiotica kregen. Voor rivierblindheid zijn 114 miljoen mensen behandeld, waarvan 62% herstellen van die blindheid.

2. Waarom worden deze ziektes ‘verwaarloosd’ genoemd?

Omdat de zieken „geen stem hebben”, zegt Biswas. „Het gaat om een groep arme mensen die zich niet kunnen verenigen en geen aandacht kunnen vragen voor hun problemen. Alles werd geschaard onder armoede, er werd niet gekeken naar wat het probleem precies was. Voor ons was het belangrijk om juist daar op te focussen, omdat het behandelen van deze ziektes juist leidt tot een beter bestaan.”

Foto Reuters

3. Waarom vallen malaria en het zikavirus er niet onder?

Malaria is weliswaar ook een tropische ziekte, maar die krijgt genoeg aandacht, stelt Biwas. De WHO heeft een aparte malaria-afdeling. Tussen 2000 en 2013 is volgens de WHO het aandeel mensen dat sterft aan een malariainfectie wereldwijd met 47 procent afgenomen. De doelstelling is dat in 2030 90% van de malariagevallen niet dodelijk is. Voor het zika-virus is ook een aparte afdeling, de resultaten worden in mei geëvalueerd.

4. Wat nu?

„Er is resultaat geboekt, maar niet alle ziektes zijn verdwenen”, benadrukt Biswas. Vorige week maakte de WHO bekend dat landen te weinig vooruitgang boeken in hun watervoorziening, wat cruciaal is voor het voorkomen van tropische ziektes. Bovendien sterven jaarlijks een half miljoen mensen aan diarree door slecht drinkwater. Nog steeds zouden 2,4 miljard mensen geen toegang tot sanitaire voorzieningen hebben en 660 miljoen mensen drinken uit waterbronnen die niet gezuiverd zijn. Biswas: „Er zijn landen die we te weinig hebben bereikt.” Vooral in Afrika.

5. Wie betaalt deze projecten?

De steun van regeringen, donaties van liefdadigheidsorganisaties en farmaceutische bedrijven die gratis medicijnen verstrekken, hebben deze resultaten mogelijk gemaakt, aldus het rapport. Volgens Biswas investeren vooral de VS, Groot-Brittannië, België en Japan veel in onderzoek naar verwaarloosde tropische ziektes. Het VK en België lieten woensdag na de bekendmaking van het rapport weten dat ze de komende jaren hun budget gaan verhogen. België zal in de komende negen jaar 25,3 miljoen uitgeven aan de bestrijding van slaapziekte. Engeland zal 420 miljoen euro besteden aan de behandeling van 200 miljoen mensen met een tropische ziekte. Ook de Bill en Melinda Gates Foundation is een belangrijke sponsor voor deze projecten: die besteedt bijna 1 miljard euro, vooral aan rivierblindheid.