Cultuur

Interview

Interview

Gezellig samen naar ons schermpje staren

Tobias Nölle

Regisseur Tobias Nölle maakte met Aloys een film over onze vreemde moderne gebruiken. „Jongeren kijken als zombies op hun telefoon.”

‘Gisteren liep ik in de voetgangerstunnel van Amsterdam Centraal waar ze allemaal oplaadpunten voor je mobiele telefoon hebben. Dus wat zie je? Jongeren laden daar hun telefoon op. En verder zijn ze een beetje aan het rondhangen. Net als altijd en overal. Maar ze kijken wel allemaal als zombies op hun schermpje. Daar komt het idee van telefoonlopen vandaan.”

Het zijn dingen waar de Zwitserse regisseur Tobias Nölle niets van begrijpt. Dat je met je vrienden afspreekt, en dan allemaal op je telefoon gaat kijken. „Niet dat ik technofoob ben, maar ik ben wel op m’n hoede. Ik heb bijvoorbeeld ook geen Facebook-account.”

Nölle was in Nederland voor de première van Aloys, een retro-romantische sciencefictionfilm over de contactgestoorde Aloys, die via ‘telefoonlopen’, een soort tijdreizen via telefoonfrequenties, aan zijn introverte bestaan kan ontsnappen. Nölle (1976) hoopt dat er op een dag een tegenreactie komt. „Terug naar de natuur.”

Serieus? „Misschien niet zo radicaal. Maar elke technologie draagt zijn eigen ondergang in zich. We denken dat alles nu sneller gaat, maar in feite gaat alles langzamer. Je stuurt iemand een e-mail om een afspraak te bevestigen die je al gemaakt hebt, maar waarom zouden we elkaar niet gewoon vertrouwen?”

Aloys gaat over al die dingen, en nog veel meer. Al gelooft Nölle dat die er allemaal pas gaandeweg ingeslopen zijn. „Ik ging niet achter mijn bureau zitten met het idee om een film met een statement te maken. Integendeel. Ik denk heel beeldend. Ik zie een man op een mistig grasveld in een telefooncel. De ruiten beslagen. Dan ben ik benieuwd wie zo iemand is, waar hij het over heeft, waarom die telefooncel daar staat. De betekenis komt pas achteraf.”

Lees ook de recensie van Aloys: Einzelgänger uit zijn grot gelokt

Het eerste thema was liefde en projectie: „In hoeverre kennen we iemand op wie we verliefd zijn ooit echt? Iedereen projecteert iets op zijn geliefde, omdat we in de tijd dat we niet samen zijn, over elkaar fantaseren. Maar door sociale media kunnen we nu ook zelf invloed uitoefenen op de manier waarop anderen ons zien. We worden steeds meer verschillende personen naast elkaar, terwijl we als we verliefd zijn verlangen naar de echte versie van de ander.”

Als filmmaker is Nölle een van die kunstenaars die zijn eigen universum bouwt. In zijn scenario beschrijft hij heel precies hoe elk shot eruit moet komen te zien. In de montage is hij zelf verantwoordelijk voor het naadloos in elkaar overvloeien van alle realiteitslagen waar zijn hoofdpersoon doorheen wandelt. Aloys doet wel een beetje denken aan de morsige broer van Joaquin Phoenix die in Her van Spike Jonze verliefd wordt op het besturingssysteem van zijn computer. „Mooi dat je dat zegt. Sowieso het idee dat filmpersonages familie van elkaar kunnen zijn, spreekt me erg aan. De enige andere film die ik echt in gedachten had was The Conversation van Francis Ford Coppola, over surveillance en afluisteren. Aloys is voor mij letterlijk de zoon van Gene Hackman.”

Nölle denkt dat onze hersenen over honderd jaar heel anders zullen werken dan nu. „Misschien hebben we al die apparaten niet meer nodig, omdat we een implantaat in ons brein hebben. Of misschien is al die techniek alleen maar een tussenstadium naar een telepathische wereld. Of nou ja, dat liever niet. Dat lijkt me ook nogal beangstigend.”