Column

Geloof ik de wetenschap nou of niet

Column Jutta Chorus

Nieuwssite De Correspondent presenteerde dinsdag mooi eigen onderzoek. De uitstoot van broeikasgas methaan in Nederland blijkt veel hoger te zijn dan ‘de papieren werkelijkheid’ van de officiële rapportages melden. Sinds 1990 is de uitstoot niet met 43 procent gedaald, maar slechts met 20 procent.

Op Radio 1 leggen De Nieuwsgieren hun „kritische oor te luister” bij klimaatsceptici en alarmisten, zoals bezorgde burgers tegenwoordig genoemd worden: onruststokers, onheilsprofeten. De Nieuwsgieren zoeken opiniemaker Marianne Zwagerman op die in haar zescilinder Landrover („mensen van GroenLinks rijden op een bakfiets”) spreekt over „klimaathysterie”. Ze gaan langs bij een milieuwetenschapper, die alleen de stellingname van beide partijen beschrijft en ook bij een scepticus, die het „geloof in de Apocalyps” bestrijdt. Conclusie: „Geloof ik de wetenschap nou wel of niet”, zegt de ene Nieuwsgier. „Ik vind het zelf ook lastig hoor”, zegt de andere. „Wie moet je nou geloven?”

Zo verschuift de discussie van de inhoud naar de uitgangspunten. Bij elk onderwerp is een tegenbewering te bedenken, die de discussie smoort voordat die ook maar een centimeter verder is gekomen.

Ander voorbeeld. In Nederland kreeg Erdogan 71 procent van de stemmen bij het referendum. Zijn tegenstanders rekenden het hoge percentage meteen omlaag door te benadrukken dat slechts 45 procent was opgekomen en dat niet alle Nederlandse Turken mochten stemmen. Zo worden, schreef Jonathan van het Reve in de Volkskrant, „de niet-stemmers eventjes optimistisch in het nee-kamp geveegd” – en de zorgwekkende uitslag weggerelativeerd. Hetzelfde zag je bij de Brexit (jongeren stemden niet), bij het Oekraïnereferendum (voor-stemmers bleven thuis), bij de zege van Trump (Clinton won de popular vote). Relativering als reflex.

Het gaat zo: Er is een kwestie. Die wordt aangescherpt in vervolgverhalen. Op de opiniepagina wordt ze gerelativeerd. De integriteit van de relativeerder wordt in twijfel getrokken. In plaats van wezenlijk feitenonderzoek, wordt de nieuwspendule wezenloos van de ene naar de andere kant geslagen.

Op Radio 1 beschuldigde de klimaatscepticus de milieuwetenschapper ervan „betaalde opdrachten van de industrie” te accepteren, de Nieuwsgieren constateerden dat de klimaatdiscussie „nog niet gesloten” is. Wat de wetenschap te zeggen heeft, zou vertrekpunt moeten zijn voor de discussie, probeerde de milieuwetenschapper nog. Wat maakte het uit? Het ging niet om de werkelijkheid, maar om de representatie daarvan. Intussen kan het onderzoek van De Correspondent weer in de la.

Jutta Chorus (Twitter @juttachorus) schrijft op deze plek een wisselcolumn.