Frauke Petry geen AfD-voorvrouw meer voor verkiezingen

De rechts-populistische partij moet nu op zoek naar een nieuw politiek leider. Petry leidde AfD sinds 2015.

Scheidend AfD-leider Frauke Petry. Foto Wolfgang Rattay / Reuters

De leider van de Duitse rechts-populistische partij Alternative für Deutschland, Frauke Petry, wordt geen voorvrouw bij de Duitse Bondsdagverkiezingen in september. Dat heeft zij woensdag in een videoboodschap laten weten. Wie de campagne wel gaat leiden, moet komend weekend duidelijk worden.

De 41-jarige Petry was sinds 2015 politiek leider van de anti-immigratiepartij. In de 12 minuten durende video zei zij:

“Om een eind te maken aan alle speculatie over deze kwestie, gebruik ik deze videoboodschap om duidelijk te maken dat ik niet beschikbaar ben voor een leidende rol, individueel noch als onderdeel van een topteam.”

Petry zei te willen dat de partij haar politieke koers onafhankelijk kan bepalen, zonder gedoe rondom personen. Daarmee lijkt zij te refereren aan discussies over en kritiek op haar leiderschap. Maar ook aan onhandige opmerkingen of gekonkel van andere partijleden. Petry riep op tot eenheid:

“Te veel mensen onder ons beseffen nog steeds niet dat we een gezamenlijke strategie nodig hebben. Het imago van AfD is herhaaldelijk geschaad door de [...] provocaties van een aantal vertegenwoordigers.”

Twitter avatar JuurdEijsvoogel Juurd Eijsvoogel Petry zegt dat AfD zelf ‘stuur in handen moet krijgen’, niet alleen andere partijen voor zich uitdrijven, ‘als de PVV in Holland met Rutte’

Eerder gezinspeeld op vertrek

Vorige maand zinspeelde Petry al op een vertrek uit de politiek in een interview met Der Tagesspiegel, wat grote verwarring opleverde. Enkele uren nadat die uitspraken waren gepubliceerd, liet ze haar woordvoerder tegenspreken dat ze dat ze daar over nadacht. Of zij thans de politiek helemaal vaarwel zegt, was woensdag nog niet duidelijk.

Komend weekend houdt de AfD een partijcongres in Keulen om te bepalen met welk leiderschap de anti-immigratiepartij gaat deelnemen aan de verkiezingen. Dat is formeel gezien geen landelijke lijsttrekker, omdat Duitse partijen geen nationale lijsten kent - slechts lijsten per deelstaat.

Lees hier ons eerdere interview met Petry: Nationale gevoelens zijn in Duitsland onderontwikkeld

Impopulair

Petry was altijd een stuk minder populair bij haar medebestuurders dan bij de aanhang van de partij. Controverses is ze nooit uit de weg gegaan, ook niet als ze daardoor in botsing kwam met haar partijgenoten. Daarvoor betaalt ze nu een hoge prijs.

Petry heeft een belangrijke rol gespeeld bij de koerswijziging in 2015, die de AfD veranderd heeft van een door economen opgerichte partij tegen de euro, in een felle anti-immigratie- en anti-islampartij. Maar toen die wending naar rechts eenmaal was voltrokken, en de AfD snel groeide door de komst van grote aantallen vluchtelingen en de ongerustheid die dat veroorzaakte, probeerde Petry te voorkomen dat de rechtervleugel van de partij al te veel invloed kreeg. De strijd waarmee dat gepaard ging heeft de partij veel problemen opgeleverd en Petry duidelijk veel energie gekost.

Van tijd tot tijd is het goed om je leven te overdenken en alles op een rijtje te zetten, had ze tegen Der Tagesspiegel gezegd. “Dat vind ik ook nu, na meer dan vier jaar bij de AfD. Die hebben een enorme krachtsinspanning betekend en ook het afscheid van een geregeld leven.” Ook zei ze: “Noch de AfD noch de politiek zijn voor mij zonder alternatief”, en ze erkende dat de persoonlijke aanvallen haar raakten. “Al het andere zou gelogen zijn.”

Dreigement

Sommige partijgenoten meenden dat de uitspraken bedoeld waren als een dreigement van Petry. Ze zou de onuitgesproken boodschap hebben willen overbrengen dat ze zou opstappen als ze op een partijcongres in april niet zou worden aangewezen als de enige aanvoerder van de AfD in de campagne voor de Bondsdagverkiezingen, die in september worden gehouden.

Anderen lazen erin dat het Petry, die zwanger is van haar vijfde kind, allemaal écht even te veel was geworden. Medebestuurslid, en Petry-tegenstander Alexander Gauland, zei dat hij de uitspraken niet serieus nam, dat ze tactisch onverstandig waren, maar dat Petry gewoon bij de partij hoort. Opmerkelijk was dat het verder stil bleef, niemand drong geschrokken aan op haar aanblijven. Haar toch al zwakke positie had ze zo zelf verder verzwakt.

De anti-immigratiepartij wordt niet alleen aanhoudend geplaagd door interne ruzies over koers en personen, maar ook door dalende cijfers in opiniepeilingen. Bij de deelstaatverkiezingen in Saarland, op 26 maart, haalde de partij maar een magere 6,2 procent van de stemmen.

Emoties

Kort voor de ophef over haar opmerkingen was Petry op een partijbijeenkomst in tranen uitgebarsten, na een harde en persoonlijk aanval. Ze zou, alleen om haar eigen carrière vooruit te helpen, de rechtsbuiten van de AfD, Björn Höcke, uit de partij willen zetten. Onder druk stond ze ook al vanwege een mogelijke aanklacht wegens meineed, in verband met een getuigenis die ze heeft afgelegd voor het deelstaatparlement van Saksen.

Petry heeft vier kinderen uit haar eerste huwelijk, en is nu zwanger van een kind van haar huidige man: AfD-Europarlementariër en hoofd van de afdeling Noordrijn-Westfalen van de AfD Marcus Pretzell. Na een harde machtsstrijd met haar voorganger Bernd Lucke werd Petry in 2015 voorzitter van de partij, samen met Jörg Meuthen, die zich steeds meer tot een rivaal ontpopte. Luckes val werd ingezet toen hij in het openbaar zei nog niet te weten of hij als voorman wilde aanblijven. Een parallel met de uitspraken van Petry die in de AfD en politiek Berlijn weinigen is ontgaan.