Door rauwe eieren en genen werd ze ‘oud als de heuvels’

Emma Morano (1899-2017) , De laatste 19de-eeuwer

Toen de Italiaanse Emma Moreno geboren werd, was China nog een keizerrijk. Ze had heel gunstige genen, denken artsen.

Emma Morano thuis op haar 117de verjaardag. Foto Reuters

De laatste in de 19de eeuw geboren mens is niet meer. Zaterdagmiddag overleed de Italiaanse Emma Morano-Martinuzzi op 117-jarige leeftijd. Met haar heengaan is de oudste mens nu de in 1900 geboren Violet Brown uit Jamaica.

Morano werd in november 1899 geboren in het Noord-Italiaanse Civiasco, als de oudste van acht kinderen. Na het afronden van haar middelbare school werkte ze tot 1954 in een jutefabriek en later als kokkin op een kostschool. Ze ging met pensioen op haar 75ste, 41 jaar geleden.

Morano trouwde in 1926, maar het was geen gelukkig huwelijk. Ze kreeg een kind dat na zes maanden overleed. In 1938, middenin de fascistische tijd, joeg ze naar eigen zeggen haar echtgenoot het huis uit, hoewel ze nooit formeel van hem zou scheiden. „Ik wilde door niemand gedomineerd worden”, aldus Morano. Tegenover persbureau AP zei de vrouw dat ze vroeger zo mooi kon zingen dat mensen op straat stopten om naar haar te luisteren. „En daarna moesten ze rennen omdat ze anders te laat op hun werk zouden komen”.

Morano werd in mei 2016 de oudst levende mens, met het overlijden van de Amerikaanse 116-jarige Susannah Mushatt Jones. Toen ze dit hoorde, zei ze met enige verbazing: „Mijn hemel, ik ben zo oud als de heuvels.” Vanuit haar appartement gaf zij vrolijk tegenover de verzamelde pers haar geheim voor haar hoge leeftijd prijs: sinds op haar twintigste bloedarmoede bij haar werd vastgesteld, eet ze dagelijks een of meer rauwe eieren. Ook schreef Morano haar goede gezondheid toe aan het feit dat zij 104 van haar 116 levensjaren vrijgezel is geweest, hoewel het haar naar eigen zeggen niet aan interesse van heren ontbrak. Ook de vorige recordhoudster was vrijwel haar gehele lange leven ongehuwd en zag dat als een van de verklaringen voor haar hoge ouderdom.

Verder somde Morano op dat ze nooit drugs had gebruikt, dagelijks een glas zelfgestookte brandy dronk en zichzelf af en toe een chocolaatje gunde. Daarnaast ging ze iedere dag voor zeven uur ’s avonds slapen, om de volgende dag voor zessen weer op te staan. Maar het belangrijkste was volgens haar om „positief over de toekomst te denken”.

De fascinatie met hoge ouderdom leidt altijd weer ertoe dat de alleroudsten naar hun geheim worden gevraagd. De Amerikaanse Sarah Knauss (1880-1999) zei zo oud te zijn geworden door zich nooit zorgen te maken. Misao Okawa (1898-2015) hield het op veel sushi en slaap. Susannah Mushatt Jones (1899-2016) somde vorig jaar desgevraagd een hele lijst op: spek, eieren en fruit eten, veel lachen en familie om je heen hebben en – niet onbelangrijk – elke dag sexy lingerie dragen.

Artsen schreven de lange levensloop van Morano overigens vooral toe aan haar goede genen. Haar moeder, tante en meerdere broers en zussen werden ouder dan 90. Een van haar zusjes werd 102. „Uiteindelijk gaat het om een samenspel van goede genen en een gezonde levensstijl”, zegt André Uitterlinden, hoogleraar complexe genetica aan het Erasmus MC in Rotterdam. „Dus niet roken, te veel drinken of vet eten.” Al is aanleg voor een gematigde levensstijl volgens hem óók in hoge mate erfelijk bepaald.

Het zijn bijna altijd vrouwen die de oudste persoon ter wereld worden: sinds 1955 viel die titel slechts zes keer een man ten deel. De oudste man ooit was de Japanner Jiroemon Kimura (1897-2013), die 116 werd. De oudste mens ooit was de 122-jarige Française Jeanne Calment (1875-1997), die ruim twee jaar ouder werd dan de mondiale nummer twee. In de jaren negentig was zij de laatste nog levende persoon die de schilder Vincent van Gogh (1853-1890) en zijn broer Theo had ontmoet. Calment vond het maar „vieze, slecht geklede mannen”. Ze rookte van haar 21ste tot haar 117ste.

Emma Morano werd de oudste Italiaan aller tijden, de op een na oudste Europeaan en de op vier na oudste mens aller tijden. Tijdens haar kleuterjaren verplaatsten mensen zich nog hoofdzakelijk per paard en wagen of trein, de auto was net uitgevonden, het vliegtuig nog niet. Bij haar geboorte zaten de Britse koningin Victoria, de Oostenrijk-Hongaarse keizer Franz Joseph en de Russische tsaar Nicolaas II nog op de troon. China was nog een keizerrijk.

Er zijn veel verhalen van mensen die nóg ouder zouden zijn geworden dan 117, maar die hoge leeftijd niet met een geboortecertificaat kunnen bewijzen. In 2015 stierf bijvoorbeeld Leandra Becerra Lumbreras, die beweerde de nobele leeftijd van 127 te hebben bereikt.