De Kamer laat Dijkhoff zijn gang gaan

Asielzaken

De Kamer zwijgt over asiel tot er een nieuw kabinet is. Bijna alles is controversieel, Dijkhoff hoeft zich amper te verantwoorden.

Foto BART MAAT / ANP

Tweede Kamerlid Joël Voordewind (ChristenUnie) baalt ervan en hoogleraar staatsrecht Paul Bovend’Eert noemt het „raar”: het besluit van de Tweede Kamer om tijdens de formatie over bijna geen enkel asielonderwerp te spreken, zelfs niet over de ‘lopende zaken’ die demissionair staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Asiel, VVD) nog mag afhandelen. „De Kamer heeft zichzelf buitenspel gezet”, zegt Voordewind.

De kabinetsformatie is een gekke, rustige tijd voor de Tweede Kamer, omdat er over veel gevoelige onderwerpen niet wordt gesproken. Die onderwerpen worden ‘controversieel verklaard’. De reden? Het heeft weinig zin om te debatteren met een demissionair kabinet dat alleen lopende zaken mag afhandelen. En de partijen die een nieuw kabinet proberen te vormen, krijgen de ruimte om een samenhangend regeerakkoord te maken. Ze worden niet gehinderd door losse besluiten van wisselende Kamermeerderheden.

Maar op het gebied van asiel verklaarde de Tweede Kamer ook allerlei onderwerpen controversieel die Dijkhoff als demissionair staatssecretaris nog wél mag uitvoeren. Zo wil de Kamer niet praten over een rapport met allerlei statistieken over de huisvesting van toegelaten asielzoekers – typisch ‘lopende zaken’. En ook niet over twee brieven waarin het kabinet beoordeelt hoe onveilig sommige Iraakse en Afghaanse regio’s zijn. Voor asielzoekers uit die regio’s zijn dit belangrijke brieven: de Immigratie- en Naturalisatiedienst gebruikt ze om te beoordelen wie hier mag blijven.

ChristenUnie-Kamerlid Voordewind vindt het onbegrijpelijk dat een Kamermeerderheid die brieven niet wil bespreken. „De wereld staat niet stil. Nu kan Dijkhoff in zijn eentje bepalen hoe hij zijn asielbeleid praktisch invult.”

Staatssecretaris Dijkhoff zal hier blij mee zijn, zegt ook Paul Bovend’Eert, hoogleraar staatsrecht in Nijmegen. „Om dit beleid uit te voeren heeft hij de Tweede Kamer niet nodig en hij hoeft er nu ook niet meer over te praten.”

Dijkhoff is terughoudend in zijn reactie, maar hij erkent dat het landenbeleid voor hem gewoon doorloopt. „Als de status van een land verandert, is dat een autonome ontwikkeling. Als het nu vrede is in België en morgen is het oorlog, dan is het voor mij geen nieuw beleid om dat als oorlog te bestempelen.”

Waarom wil de Kamer die brieven dan niet bespreken? In een procedurevergadering vroeg D66-Kamerlid Kees Verhoeven twee weken geleden om „alle asielbrieven” controversieel te verklaren. Voordewind en de SP sputterden tegen, maar Verhoeven kreeg steun van de meerderheid.

De D66’er wijst erop dat de Kamer in een debat over deze onderwerpen allerlei moties kan aannemen waarin nieuw beleid wordt afgesproken. En daarmee wordt de kabinetsformatie – waar ook D66 nu aan meedoet – gehinderd.

Volgens Verhoeven moet Dijkhoff wel degelijk verantwoording blijven afleggen. „Als hij te ver gaat, kunnen we hem altijd terugfluiten.”