Theater Hengelo overleeft niet zonder extra steun

Ruim 400.000 euro per jaar extra heeft de schouwburg Hengelo nodig, anders moet die dicht. De gemeenteraad praat er woensdag over.

Zonder ruim 400.000 euro per jaar extra steun, overleeft het Rabotheater in Hengelo niet. Foto Leonie Vaarhorst

Is de gemeenteraad van het Twentse Hengelo bereid de schouwburg overeind houden, of niet? Die vraag is aan de orde nu het in 2001 geopende theater in grote financiële problemen verkeert. Er blijkt jarenlang te weinig geld te zijn gereserveerd voor onderhoud van het gebouw.

Met ingang van 2017 zou eenmalig 426.000 en jaarlijks 476.000 euro extra nodig zijn om op tijd zaken te kunnen repareren en vervangen. Woensdag 19 april bespreken raadsleden de situatie tijdens een ‘politieke markt’. Voor de zomer moeten ze beslissen.

„Er is te weinig aandacht geweest voor de exploitatie van het gebouw en de gemeente was niet kritisch genoeg”, concludeert de gemeente na eigen onderzoek. Gemeenteraadsleden vinden dat „achtereenvolgende colleges hebben zitten slapen” (Bas van Wakeren, Pro Hengelo) en dat „Hengelo een te grote broek heeft aangetrokken” (Floor van Grouw, SP). Hij zegt: „Het ene gat is met het andere gevuld.”

De gemeenteraad tastte de afgelopen jaren al regelmatig extra in de buidel voor de schouwburg (105.000 bezoekers per jaar), bovenop de jaarlijkse subsidie van 1,2 miljoen euro. Al tijdens de bouw van het theater moest er geld bij – de bouw viel 15 miljoen gulden duurder uit dan gedacht. Toen is geld gehaald uit het fonds voor onderhoud. Dat bedrag is nooit teruggestort.

‘Te weinig begroot’

Geld voor onderhoud werd niet gereserveerd: het Rabotheater in Hengelo, open sinds 2001, moet mogelijk sluiten. Foto Leonie Vaarhorst

Volgens raadslid Van Wakeren van Pro Hengelo, de grootste oppositiepartij in Hengelo, is „vanaf het begin structureel te weinig begroot voor de nieuwbouw en de exploitatie. Het college van B en W had kunnen weten dat er problemen zouden komen, maar ze hebben weggekeken en de zaak voor zich uitgeschoven”, analyseert hij. Volgens schouwburgdirecteur Raoul Boer is in 1998 een te lage berekening gemaakt van de reserves die nodig zijn voor het onderhoud.

In 2010 heeft de schouwburgdirectie in een memo aan de toenmalige wethouder van Cultuur en later in een brief aan de gemeenteraad „signalen” afgegeven over tekorten op termijn. In de brief staat dat er geen geld meer opzij kan worden gezet voor onderhoud en dat het theater verwacht daarvoor te moeten aankloppen bij de gemeente. Een reactie van de gemeente bleef uit.

Signaal

Het was in de tijd dat de gemeente zwaar moest bezuinigingen, ook op culturele voorzieningen. Boer: „We hadden er begrip voor dat het signaal niet werd opgepikt. Als je salaris moet inleveren, ga je niet kijken hoe het zit met het onderhoud van je huis, dan kijk je eerst of je nog te eten hebt. Achteraf gezien hadden we, ook al kwam er geen signaal, misschien toch een geactualiseerde onderhoudsplanning moeten maken.”

Claudio Bruggink (D66), sinds 2016 wethouder van Cultuur: „Als een wethouder niet reageert en het is een ernstige zaak, dan verwacht je dat de directie daarop terugkomt. De verantwoordelijkheid ligt bij het theater, maar ook wij hadden hier kunnen denken, hé, wat gek. Gaat dit wel goed?”

Een structurele bijdrage van bijna een half miljoen euro per jaar is „een gigantisch bedrag” voor de gemeente Hengelo, stelt Bruggink. „Zo’n extra bijdrage voelt ook ongemakkelijk naar andere instellingen toe die de afgelopen jaren, net als het Rabotheater overigens, hebben moeten bezuinigen, maar hun begroting wel rond hebben gekregen.”

‘Meer grip’

Is de gemeenteraad bereid de beurs te trekken? De stad kan niet zonder theater, vindt Van Wakeren. „Een theater geeft cachet.” Bij coalitiepartij SP, de grootste partij in Hengelo, en oppositiepartij VVD – met vier zetels de op één na grootste oppositiepartij – zijn er bedenkingen. Van Grouw: „We willen graag een theater houden, maar ik twijfel of het op deze manier moet.” VVD-fractievoorzitter Onno Fiechter: „Een theater, ja, maar we willen niet koste wat kost verder met deze organisatie. Een blanco cheque krijgen ze van ons niet.”

VVD en SP zouden graag „meer grip” hebben op het bestuur van de schouwburg. De directie en de raad van toezicht hebben sinds 1991 „een afstand” tot de gemeente, het gebouw is geen eigendom van de gemeente, maar als „het misgaat, komen ze wel bij ons”, aldus Van Grouw.