Commentaar

Mays verkiezingen: bescheiden risico met groot potentieel

De aankondiging van de Britse premier Theresa May om op 8 juni vervroegde verkiezingen te houden is een verrassing en een potentiële politieke meesterzet in één.

De verkiezingen komen onverwachts omdat May sinds haar aantreden herhaaldelijk heeft verklaard dat er géén vervroegde verkiezingen zouden zijn; na de tumultueuze Brexit-campagne had het land behoefte aan rust. Klaarblijkelijk was de politieke verleiding om van koers te veranderen te groot.

Kan May de verkiezingen dan makkelijk winnen? Het voorspellen van verkiezingsuitslagen is tegenwoordig een onmogelijke opgave. Maar het speelveld overziend is duidelijk waarom ze denkt kans te maken. Volgens een peiling van vorige week zouden de Conservatieven goed zijn voor 44 procent van de stemmen, traditionele aartsvijand Labour komt in die peiling niet verder dan 23 procent. Gevraagd naar de meest geschikte premier, zijn de gepeilde stemmers nog duidelijker: de helft van het land wil May, slechts 14 procent opteert voor Labour-leider Jeremy Corbyn.

Terwijl het risico bescheiden oogt, lonkt grote politieke winst. May leidt met de Brexit weliswaar een van de meest ingrijpende naoorlogse politieke operaties in het land, maar zij kan niet bogen op een eigen verkiezingszege. Dat euvel kan nu hersteld worden. Dat is voor haarzelf prettig en staatsrechtelijk ook de meest zuivere route. Bovendien mag de kiezer zich nu voor een tweede keer uitspreken over de Brexit. Een overwinning zou haar daarom zowel thuis als in Brexit-onderhandelingen met Brussel meer houvast bieden.

Er zijn meer politieke voordelen. Afgaande op de huidige peilingen zou haar meerderheid in Westminster groeien, waardoor ze minder last zou hebben van bokkige partijgenoten. En, mogelijk nog belangrijker: de verkiezingen zouden weleens rampzalig kunnen uitpakken voor Labour dat kampt met verdeeldheid en zwak leiderschap.

Er zijn ook onwenselijke neveneffecten denkbaar. Veel Britse kiezers waren ontdaan over de Brexit. Ook de Remainers krijgen nu weer een kans hun zaak te bepleiten. Voor de uitgesproken pro-Europese Liberal Democrats is de verkiezing dan ook een cadeautje. Maar met slechts 12 procent in de peilingen zijn de LibDems zo klein dat May dat risico wel aandurft. De verkiezingen zijn ook een uitgesproken kans voor de Schotten om meer steun te verwerven voor onafhankelijkheid. Hetzelfde geldt voor Sinn Féin, dat graag een Ierse hereniging ziet.

De verdeeldheid in het Verenigd Koninkrijk zal blijven, maar mét eigen verkiezingszege kan May die beter de baas.