De extreme Franse kandidaten houden de Duitsers nu al wakker

Bezorgd buurland Duitsland vreest een tweestrijd tussen de rechtse Le Pen en de linkse kandidaat Mélenchon. Ze willen beiden de Duitse hegemonie stoppen en uit de Europese Unie treden.

Foto Ian Langsdon/EPA

Het verloop van de Franse verkiezingscampagne leidt in politiek Berlijn tot grote nervositeit. Maar men doet er zoveel mogelijk het zwijgen toe, bang om ongewild kandidaten in de kaart te spelen die Duitsland als rampzalig beschouwt – voor Frankrijk, voor Duitsland én voor de toekomst van Europa.

Een mogelijke overwinning van Marine Le Pen, leider van het nationaal-populistische Front National, was al maanden een schrikbeeld voor Berlijn. Maar de plotse opmars van de linkse, uitgesproken anti-Duitse Jean-Luc Mélenchon maakt dat de presidentsverkiezingen wel eens een tweestrijd kunnen worden tussen Le Pen en Mélenchon – voor de Duitse regering een nachtmerriescenario.

Macron en Le Pen aan kop

Volgens de jongste peilingen gaan de onafhankelijke kandidaat Emmanuel Macron en Le Pen aan kop, op de voet gevolgd door de centrumrechtse François Fillon en Mélenchon – en verschillende zijn kleiner dan de statistische foutenmarge. Hoogst onzeker is daardoor welke twee kandidaten na de eerste ronde, zondag, door mogen naar de beslissende ronde, twee weken later. De mogelijkheid bestaat dat het twee kandidaten zijn die allebei zeer kritisch tot afwijzend staan tegenover de Europese Unie en ook tegenover Duitsland. Mélenchon wil bovendien uit de NAVO stappen, Le Pen uit het militaire commando van het bondgenootschap.

Waar draaien de Franse verkiezingen om? We leggen het je uit in twee minuten.

„Frankrijk is nog altijd de belangrijkste partner voor Duitsland”, zegt Ronja Kempin, van denktank Stiftung Wissenschaft und Politik, „en dat is met de Brexit alleen maar versterkt. Zonder Frankrijk wordt de Duitse positie in Europa zwakker.”

Hoe anti-Duits Mélenchon is, was in Duitsland wel bekend – maar men beschouwde hem lang als een randfiguur, zegt Kempin. Toen hij Duitsland in 2015 in een boekje fel aanviel kreeg dat hier niet veel aandacht. Maar nu is ‘De Bismarck-haring; het Duitse gif’ herontdekt.

Bismarck-haring

De titel ontleent Mélenchon aan het Duitse gerecht waarmee bondskanselier Angela Merkel de Franse president François Hollande eens verraste bij een gezamenlijk bezoek aan de Oostzee. Een gerecht genoemd naar de man die Frankrijk in 1870 aanviel en versloeg! En alsof dat nog niet genoeg vernedering van Frankrijk was: de bijeenkomst vond plaats op een schip dat ‘Nordwind’ heette, net als het laatste Duitse offensief tegen Frankrijk in de Tweede Wereldoorlog! Zie daar de Duitse arrogantie!, aldus Mélenchon.

Zijn kritiek geldt vooral het Duitse financieel-economische beleid, en de manier waarop Berlijn andere landen in de eurozone onder druk zet om te bezuinigen en economisch te hervormen. Daarbij gebruikt hij woorden die een veel bredere afkeer van het buurland voeden, wat in Duitsland hard aankomt. Frankrijk en Europa moeten zich bevrijden van de Duitse dominantie, aldus Mélenchon. „Ik zal Duitsland trotseren.”

Wat de situatie extra ingewikkeld maakt is dat de Duitse regeringspartijen intern verdeeld zijn over of ze hun Franse zusterpartijen, met wie ze traditioneel uitstekende banden hebben, wel moeten steunen. Minister van Financiën Wolfgang Schäuble (CDU) zei eerder deze maand dat hij „waarschijnlijk” op Macron zou stemmen als hij Fransman was – terwijl Fillon de kandidaat is van de Republikeinen, de Franse zusterpartij van de CDU. De SPD voert op haar beurt niet ondubbelzinnig campagne voor Hamon, van de Parti Socialiste.

Heimelijke favoriet

Het ontgaat niemand dat Macron, de enige duidelijke pro-EU-kandidaat, heimelijk de favoriet is van het Duitse politieke establishment. Ook al voelde hij zich dit weekeinde genoodzaakt ook enige afstand te nemen tot Duitsland. Als laatste kandidaat kritiseerde ook hij het grote Duitse handelsoverschot. Berlijn zweeg gelaten.

„Voor de Franse eigenwaarde was het altijd erg belangrijk op gelijke voet met Duitsland te staan”, zegt Kempin. „Maar in economisch opzicht is dit al jaren niet meer het geval. Dat is pijnlijk. En dan is het makkelijk Duitsland tot zondebok te maken. Maar het besef begint nu te groeien dat we Frankrijk na de verkiezingen op een of andere manier tegemoet moeten komen.”