België schrikt van massaal ‘ja’ door Belgische Turken

In België staat 75 procent van de stemmende Turken achter Erdogan. Het referendum zorgt voor een hernieuwde discussie over integratie en de dubbele nationaliteit.

Recep Tayyip Erdogan. Foto Tumay Berkin/EPA

Sinds zondag beheerst de uitslag van het Turkse referendum in België niet alleen de buitenlandse, maar ook de binnenlandse krantenpagina’s: nergens in Europa stemden Turken zo uitgesproken ‘ja’ als in België. Bij een opkomst van zo’n 60 procent, ruim 72.000 stemmen, was driekwart van de Turkse Belgen voor de grondwetswijziging die president Erdogan meer macht toekent. Dat is moeilijk te verenigen met de Belgische wetten en waarden, vinden sommigen.

Verrassend is de uitslag niet helemaal: in november 2015 kreeg Erdogans AKP in België al bijna 63 procent van de stemmen, al was de opkomst toen slechts 35 procent. Zomer 2016 was het in Belgisch Limburg dagen onrustig tussen voor- en tegenstanders van Erdogan na de mislukte staatsgreep in Turkije. En hoewel een diplomatieke rel in aanloop naar het referendum België bespaard bleef, bereikten interne Turkse spanningen het land recentelijk wel. Eind maart braken rellen uit tussen Koerden en Turken bij de ambassade in Brussel toen daar gestemd kon worden.

Niet normaal, en toch is er „weinig aan te doen”, zei de Belgische minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) toen. Maar verschillende politici nemen daar nu geen genoegen meer mee.

Afschaffen dubbele nationaliteit

Kamerlid Hendrik Bogaert van de Vlaamse christendemocratische regeringspartij CD&V tweette zondag dat de situatie „niet houdbaar” is en dat de mogelijkheid tot een dubbele nationaliteit in België moet worden afgeschaft. Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) reageerde enthousiast met een „let’s do it” en bij Open VLD zei Vlaams Parlementslid Ann Brusseel dat het Turkse referendum aantoont dat de dubbele nationaliteit „zeer nare implicaties kan hebben”. De verschillende partijen denken dat de dubbele nationaliteit de integratie belemmert.

Vooral het standpunt van CD&V’s Bogaert is opmerkelijk. Eerder wees de partij voorstellen van de N-VA tot invoering van een beperking telkens af. Binnen de partij is dan ook niet iedereen het eens met Bogaert. Partijgenoot Nahima Lanjri zegt in een reactie in De Standaard: „Of ik die Marokkaanse nationaliteit nu heb of niet, ik voel mij Belg.” En ook CD&V-voorzitter Wouter Beke heeft laten weten veel „praktische bezwaren” te zien.

Zo staan landen als Marokko en Mexico het opgeven van de eigen nationaliteit niet toe. Bovendien zou terreurverdachten met een dubbele nationaliteit niet langer de Belgische nationaliteit ontzegd kunnen worden als ze alleen een Belgisch paspoort hebben. De plannen zouden er ook toe kunnen leiden dat Belgen in het buitenland hun nationaliteit moeten opgeven. Een daadwerkelijke samenwerking met de N-VA lijkt daardoor niet op komst. Ook minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders toont zich weinig enthousiast.

Integratie faalt

In Belgische kranten wordt ondertussen gesuggereerd dat de kwestie groter is dan die van de dubbele nationaliteit. Bij De Standaard meldt het commentaar dinsdag „hoe onzinnig het is om nu overhaast één remedie te zoeken”. „Ergens is het misgegaan met het Belgische integratiemodel”, kopte de Waals-Belgische krant Le Soir maandag boven een interview.

Op sociale media gaan grafieken rond uit schoolonderzoek PISA. Daarop is te zien dat leerlingen van Turkse afkomst in België veel vaker blijven zitten. Het bijbehorende rapport vermeldt dat studenten met een migratieachtergrond al tijden „significant slechter presteren” dan leerlingen van Belgische afkomst. Volgens De Standaard „geen sterker signaal dat de integratie van Vlamingen van Turkse komaf faalt. [...] Wat ook de oorzaken zijn, we weten allang dat we ons dat niet kunnen permitteren”, concludeert de krant.